Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Paardje rijden op papa's rug

Bekijk het origineel

+ Meer informatie

Paardje rijden op papa's rug

Kees Schimmel: Vaders stimuleren zelfstandigheid kinderen

11 minuten leestijd Arcering uitzetten

De opvoedingstaak van vaders wordt nogal eens onderschat. Zeker in de reformatorische gezindte. CGO-P-docent drs. C. W. (Kees) Schimmel spreekt af en toe niet alleen de aanwezige vaders vermanend toe, maar ook zichzelf. "Er zijn vaders die meer en anderen die minder huishoudelijke taken doen. Luiers verschonen bijvoorbeeld. Daar had ikzelf ook niet veel mee op", zegt hij met een glimlach.

Schimmel, docent sociaal agogische vakken aan het Hoornbeeck College en van de tweedegraads opleiding pedagogiek van Driestar educatief, nam in 1990 het initiatief voor de opvoedingscursus van de Cursus Godsdienst Onderwijs van de Gereformeerde Gemeenten, CGO-P genaamd.

Voor deze avond over "De opvoedkundige betekenis van de vader" in Opheusden nodigde Schimmel speciaal de vaders uit van de vrouwen die zonder hun echtgenoot de opvoedingscursus volgen. Deze invitatie leverde vijf extra vaders op, naast de vier die de hele cursus volgen.

De docent leest twee gedeelten voor uit de tweede brief van Paulus aan Timotheüs. Hij zegt erbij dat de apostel de geestelijke vader van de jonge evangelist was en vraagt: "Wie van jullie is niet alleen de natuurlijke, maar ook de geestelijke vader van zijn kinderen? Zitten hier ook geestelijke moeders?"

Na het gebed begint de lector zijn inleiding met een voorbeeld van de bekende gereformeerde opvoedkundige prof. dr. Wim ter Horst. "Een vader sprak eens met de hoogleraar. Hij was ontevreden over zijn jongvolwassen kinderen. "Die losbollen!" Ter Horst vroeg: "Hebben ze wel eens paardgereden?" "Paardgereden? Nee." "Op je rug bedoel ik", verduidelijkte de opvoedkundige. "Nee, daar is nooit van gekomen." Hebt u het ook "druk, druk druk"?", vraagt Schimmel de ouders.

Meer aandacht

Waarom komt er meer aandacht voor het vaderschap, vraagt Schimmel zich af. "Vanaf 1970 zijn deskundigen het erover eens geworden dat ook vaders ertoe doen in de opvoeding. Ondertussen groeit een toenemend aantal kinderen vaderloos op. Bij acht van de tien echtscheidingen worden de kinderen toegewezen aan de moeder, in een van de tien gevallen aan de vader. Bij de overige 10 procent is er sprake van co-ouderschap."

Er is een nieuw type vader ontstaan. "Vroeger was vader de kostwinner. Tegenwoordig werken vaders minder buitenshuis en zijn ze meer thuis. Daardoor raken ze betrokken bij de opvoeding. Is de invloed van de vaders daardoor groter geworden? Dat is nog maar de vraag. Vaders die thuis zijn, ruimen niet meer tijd in voor de opvoeding. Bij hen is slechts 20 minuten van elk uur thuis bestemd voor gezinsactiviteiten; bij moeders is dat 40 à 45 minuten per uur. Bovendien zijn vaders thuis vaak niet gelukkig met hun rol binnen het gezin."

Toch hebben vaders volgens de Bijbel een belangrijke opvoedkundige opdracht, stelt Schimmel. "Zij hebben de taak hun kinderen op te voeden naar Gods wet." Schimmel legt de geestelijke taken van de vader uit door een vergelijking te trekken met de ambten van Christus. Vaders hebben een profetische, een priesterlijke en een koninklijke taak. "De profetische taak van vaders is om hun kinderen Gods inzettingen in te scherpen. Dat staat er van vaders, niet van moeders. En vaders, zitten je kinderen wel eens aan je voeten?"

Hardop bidden

Als priester heeft vader de taak voor en met de kinderen te bidden, betoogt de docent. "Daarbij hoort het hardop voorgaan in gebed. Het is jammer als je dat niet doet. Begin er gewoon aan, desnoods met formuliergebeden, of door het opschrijven van onderwerpen. Ook het gebed in de binnenkamer is voor het gezin van belang."

De vader moet gezag uitoefenen in het gezin en zo zijn koninklijke taak vervullen, stelt Schimmel. "Dat houdt niet in dat je een harde, autoritaire vader bent. "Gij vaders, tergt uw kinderen niet opdat zij niet moedeloos worden", zegt Paulus. Autoritaire ouders kunnen kinderen depressief maken, initiatiefloos, angstig, onzeker of agressief." Dat wil niet zeggen dat een vader zijn gezag af en toe niet moet laten gelden. "Ik hoop niet dat jullie slappe vaders zijn. Daardoor kunnen jullie kinderen wel eens heel slap worden."

Toch benadrukt Schimmel dat vaderschap diverse stijlen kan hebben. "Er zijn streng of niet strenge, open of gesloten, mannelijke of wat meer vrouwelijke vaders." De ouders gniffelen. "Dat noemen wij hier watjes." Schimmel lacht even mee en vervolgt: "Er zijn hoog- of laagopgeleide, zakelijke of emotionele vaders. Er zijn vaders die meer en anderen die minder huishoudelijke taken doen. Luiers verschonen bijvoorbeeld. Met dat laatste bedoel ik eigenlijk mezelf. Daar had ikzelf ook niet veel mee op."

Als (hoofd)kostwinner draagt de man indirect bij aan de opvoeding van de kinderen, doceert Schimmel. Hij benadrukt de noodzaak van een goede band met de echtgenote. "Als die relatie niet goed is, zal de vader-kindrelatie eronder gaan lijden. Voor de moeder-kindrelatie geldt dit in veel mindere mate."

Praten jullie wel eens met elkaar over de opvoeding?, vraagt Schimmel. "Vaders moeten de moeders steunen. Te vaak hoor je: "Ik heb wel een man, maar mijn kinderen hebben geen vader. Voor veel moeders is het een probleem dat ze er alleen voor staan. Dat is funest, moeders houden dat ook niet lang vol. Opvoeden is voor 100 procent een taak van moeder én vader. De rol van de echtgenoot is gigantisch belangrijk.

Rolmodel

Vaders hebben ook een directe invloed op hun kinderen. "Is de relatie met je kinderen goed? Alleen dan heb je positieve invloed op je kinderen. Vaders moeten controleren en steunen. Geen inspecteur zijn in huis, maar belangstellend vragen: "Hoe gaat het op school?" Weet je waar je kinderen mee bezig zijn? Komen ze wel eens bij je?"

Vaders zijn een rolmodel voor de kinderen, zowel voor jongens als meisjes, weet Schimmel. "Ze zijn belangrijker bij het stimuleren van de leerprestaties dan moeders, zo is uit onderzoek gebleken. Verder stimuleren vaders de exploratiedrang en zelfstandigheid van de kinderen. Ze bevorderen het uit huis gaan van de kinderen. Moeders zijn geneigd hun kind klein te houden. Verder zijn vaders belangrijk voor de stimulering van assertiviteit en de ontwikkeling van het besef van goed en kwaad. Bovendien stimuleren vaders de lichamelijke activiteiten van hun zonen."

Schimmel geeft een voorbeeld van stimuleren zijn eigen jeugd. "Op zaterdagmiddag ging mijn vader wel eens met mij fietsen van Zeist naar station Driebergen om treinen te kijken. Niet dat die hem interesseerden, maar hij deed dat voor mij. Gaat u wel eens alleen met uw zoon op stap?"

Schimmel versnelt zijn spreektempo. Hij is al meer dan een uur aan het woord, maar moet "de afwezige vader" nog behandelen. "Vaders kunnen lijfelijk en psychologisch afwezig zijn. Dat kan komen door een drukke baan of door het ambt."

Schimmel leest voor uit het boekje "Man en vader" van Derek Prince, dat hij overigens niet bij name noemt. Daaruit blijkt dat de juiste prioriteitsstelling voor de man is: "Eerst je eigen ziel, dan je rol als echtgenoot en vader, vervolgens je werk en pas als vierde je eventuele ambt." Nog even besteedt Schimmel aandacht aan kinderen met handicaps, of leer- en opvoedingsmogelijkheden. "Naarmate de kinderen in sterkere mate anders zijn, moet de vader meer thuis zijn."

Meer protesteren

Na vijf kwartier luisteren mogen de ouders praten. Daar gebruiken ze de pauze maar al te graag voor. Na twintig minuten buigen vijf groepjes zich over acht stellingen. In de plenaire bespreking ontstaat een discussie over wat nu belangrijker is: werk of opvoeding. Opvoeding wordt belangrijker geacht, maar geld moet ook op de plank komen. Een vader heeft met zijn vrouw afgesproken dat hij van 18.00 tot 19.30 uur in principe thuis is. "Dat doe ik sinds we kinderen hebben." Schimmel: "Soms moet je ook vechten met je baas: ik moet naar huis toe."

Volgens Schimmel moeten sommige vrouwen meer protesteren als hun man 's avonds "weer weggaat." Een vader oogst waardering als hij vertelt dat hij op zaterdagmiddag vaak met zijn oudste kinderen naar het bos of de dierentuin gaat.

De stelling "Een goede vader zijn gaat boven een goede ambtsdrager zijn" krijgt zowel kritiek als bijval. "Kun je wel een goede ambtsdrager zijn als je geen goede vader bent?", vraagt een vader. Schimmel: "Een herverkiezing is er niet voor niets. Iedere keer moet je een keuze maken. Je opnieuw kandidaat stellen is geen vanzelfsprekendheid. Er wordt wel gedacht: je zit er voor je hele leven. Het kan echter ook Gods leiding zijn dat je moet bedanken. Hoeveel druk wordt er door een gemeente gelegd op jonge vaders?"

"Er is voldoende stof", concludeert de cursusleider, "maar het is ook tien uur geweest." Na het eindigen mogen de vaders nog een lijstje invullen over hun functioneren als vader. Schimmel: "Een eigen onderzoekje."

Deze pagina vormt het vierde en laatste deel in een serie over gereformeerde opvoedingsondersteuningsavonden.


CGO-P-cursus "Opvoeden: boeiend en vermoeiend!"

Organisator: Cursus Godsdienst Onderwijs Gereformeerde Gemeenten.

Docenten in Opheusden: K. Karels, drs. C. W. Schimmel, F. van Toor

Maximumaantal: 30 cursisten

Aantal dagdelen: 10 avonden

Tijd: 19.45-22.00 uur

Kosten: 105 euro per persoon, 160 euro per echtpaar.

Afnemers: Vooral leden van de Gereformeerde Gemeenten. Schimmel: "Bij de cursus in Opheusden zitten ook enkele cursisten uit aanpalende reformatori sche kerken. Die zijn zeker welkom."


Democratische opvoedingsstijl dominant in refogezindte

Qua opvoedingsstijl gaat de gereformeerde gezindte met haar tijd mee. Tijdens de vier cursusavonden van gereformeerde instellingen die deze krant bezocht, werd de democratische methode van opvoeden het meest aanbevolen. Toch waren er ook verschillen

Gijsbert Wolvers

Annelies Thijsen van het opvoedkundig bureau Forestconsult bleek het meest duidelijk voorstander te zijn van een democratische opvoedingsstijl. Zij behandelde tijdens haar cursus de vier gangbare stijlen en concludeerde dat de democratische de beste is. Hoewel: heel af en toe autoritair zijn hoeft voor sommige kinderen niet verkeerd te zijn.

Bij de andere drie cursusleiders was de voorkeur wat meer opgesloten in hun opvoedingsadviezen. Dries van Dieren van de reformatorische onderwijsinstelling Driestar educatief beklemtoonde het belang van de wilsontwikkeling en het stimuleren van het kind. Maria Vermeulen van de christelijke jeugdzorginstelling SGJ onderstreepte het nut van openheid, maar ook van grenzen. En CGO-docent Kees Schimmel accentueerde het belang van open contact tussen kinderen en -in het geval van zijn cursusavond- vaders.

Verschillen

Er zijn ook verschillen aan te wijzen tussen de vier avonden. Om te beginnen de schaal. De cursussen van Driestar, SGJ en CGO-P waren relatief grootschalig; tussen de 20 en 25 mensen bezochten telkens de bijeenkomsten. Forestconsult is daarentegen een jong, kleinschalig initiatief. Doordat in dit geval slechts vier mensen de cursus bezochten, was persoonlijker contact beter mogelijk dan bij volle zalen.

Ook de stijl varieerde. Waren de cursussen van Driestar, SGJ en Forestconsult zeer open en interactief, die van CGO-P is er nog een van het oude stempel: een lezing van ruim een uur en een groeps- en plenaire bespreking van pakweg een halfuur na de pauze. De inhoud van de lezing was prima, maar een uur vergt wel veel van de toehoorders.

De Driestarcursus was didactisch het modernst, zoals van een onderwijsinstelling mag worden verwacht. Er werd gebruikgemaakt van filmmateriaal, alsook een powerpointpresentatie. Tijdens de SGJ-avond werd een strip getoond; Thijsen (Forestconsult) schreef een whiteboard vol, terwijl de CGO-docent het uitsluitend van het gesproken woord moest hebben.

Opmerkelijk is dat de gemeente Krimpen aan den IJssel het initiatief nam om de reformatorische doelgroep te bereiken met een gelikte folder, terwijl zij ook alle zeven cursussen van Driestar educatief betaalde. Daarentegen kwam de gemeente Werkendam niet met één eurocent over de brug, maar nam een plaatselijke school als initiatiefnemer bijna alle kosten voor twee cursussen voor zijn rekening.

Een opmerkelijk verschil, want in beide plaatsen wonen veel reformatorische mensen en bevindt zich ook een schippersinternaat met deze identiteit. Werkendam vindt dat jeugdzorg via één loket moet gaan. Krimpen stapt af van deze gebruikelijke methode en bereikt de gereformeerde gezindte via haar eigen kanalen. Het resultaat van zeven cursussen mag een succes worden genoemd. Wellicht dat Werkendam de Krimpense methode zou kunnen overnemen.

Identiteit

Qua sfeer is het opmerkelijk dat alleen bij Forestconsult de avonden niet met Schriftlezing en gebed worden geopend (en gesloten). Dat heeft wellicht te maken met het feit dat dit een particulier (commercieel) bureau is. Het vragen van een zegen over een opvoedingsavond is desalniettemin aanbevelenswaardig.

Qua identiteit zijn er weinig verschillen tussen de cursussen merkbaar. De visie op de wenselijkheid van de democratische opvoedingsstijl, op de godsdienstige opvoeding en op de belangrijke rol van vaders in de opvoeding ademen dezelfde Bijbelse geest.

De CHE-studenten Ilse Pieterse en Caroline Stolk-Trimp deden vorig jaar onderzoek naar de mogelijkheid voor het oppakken eventuele opvoedingsondersteuning door De Vluchtheuvel, de instelling voor maatschappelijk werk van de Gereformeerde Gemeenten. Zij concludeerden dat de identiteit van de SGJ "anders" -lees: ruimer- is dan de identiteit van De Vluchtheuvel.

Gezien bovenstaande bevindingen mist deze conclusie echter elke grond als het gaat om opvoedingsondersteuning. Ook qua grondslag en doelgroep klopt zij niet. De Vluchtheuvel gaat uit van de Gereformeerde Gemeenten, evenals de CGO. De SGJ richt zich nadrukkelijk op de rechterflank van de gereformeerde gezindte, terwijl Driestar educatief daarin vanouds is geworteld.

De aanbeveling van de CHE-studenten dat De Vluchtheuvel voor opvoedingsondersteuning in ieder geval zou moeten samenwerken met de CGO kan daarentegen worden onderstreept. Er is al versnippering genoeg. De samenwerking zou nog wel breder kunnen. Hoewel een beetje concurrentie natuurlijk scherp houdt.

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 24 januari 2009

Reformatorisch Dagblad | 36 Pagina's

Paardje rijden op papa's rug

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 24 januari 2009

Reformatorisch Dagblad | 36 Pagina's