Bekijk het origineel

Honderd jaar Nederlandse militaire luchtvaart

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Honderd jaar Nederlandse militaire luchtvaart

Luchtvaartgeschiedenis

5 minuten leestijd

Bij uitgeverij Boom verschenen vier (zeer lijvige) boeken over de Nederlandse militaire luchtvaart. Een eeuw militaire luchtvaart is geschikt voor een algemeen publiek. De andere titels vereisen behoorlijk wat voorkennis van de lezer.

Dit zijn: ”Take-off. De opbouw van de Nederlandse luchtstrijdkrachten 1945-1973”, ”De jonge jaren van de luchtmacht. Het luchtwapen in het Nederlandse leger 1913-1939” en ”Eenige wakkere jongens. Nederlandse oorlogsvliegers in de Britse luchtstrijdkrachten 1940-1945”.

Soesterberg

In ”Een eeuw militaire luchtvaart in Nederland 1913-2013” wordt in aansprekende tekst en beeld de honderdjarige geschiedenis van de Koninklijke Luchtmacht (KLu) weergegeven. Het van veel foto’s voorziene werk is uitgegeven onder auspiciën van het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH), dat onderdeel is van de Nederlandse Defensie Academie.

Volgens auteur Rolf de Winter is het eigenlijk onbegonnen werk om een boek te vervaardigen dat volledig recht doet aan de geschiedenis van een zo rijk geschakeerde organisatie als de Nederlandse luchtmacht. „Er is een hele boekenplank over vol te schrijven en dan nog zullen niet alle aspecten uitvoerig aan de orde komen.”

Omdat Soesterberg de bakermat van de Nederlandse militaire luchtvaart is, handelt dit boek vrijwel geheel over de geschiedenis van deze basis. Een van de zes hoofdstukken gaat over de detachering tussen 1954 en 1994 van een squadron jachtvliegtuigen van de Amerikaanse luchtmacht (USAF) op Soesterberg. Waarom kwamen de Amerikanen naar Nederland, wat was hun bijdrage aan onze luchtverdediging, hoe werkten en leefden zij en hoe stonden zijn in de Nederlandse samenleving? De auteur doet er op boeiende wijze verslag van.

Eerste Wereldoorlog

In militaire kringen werd al snel na de eerste gemotoriseerde vlucht in 1903 van Orville Wright onderkend dat het vliegtuig een rol kon spelen in de oorlogvoering. Bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog in 1914 hadden vrijwel alle oorlogvoerende landen een (bescheiden) vliegafdeling. In Nederland werd de basis daartoe gelegd op 1 juli 1913. Op het al enkele jaren bestaande Vliegkamp Soesterberg werd toen de Luchtvaartafdeeling (LVA) opgericht, als onderdeel van de Koninklijke Landmacht. Het belang van het luchtwapen werd echter onderstreept door de commandant van de LVA, genieofficier Walaardt Sacré, rechtstreeks te laten rapporteren aan de chef van de generale staf, luitenant-generaal Snijders.

In 1914 had de LVA slechts negen les- en verkenningsvliegtuigen: zeven Franse Farmantoestellen (zogenoemde anderhalfdekkers, met een grote vleugel boven en een kleinere daaronder) en twee vliegtuigen van de Nederlandse vliegtuigbouwer Marinus van Meel. De laatste twee stonden te boek als de Brik en de Grote Van Meel.

De Brik was het eerste vliegtuig van de LVA en kostte 3493 gulden en 33,5 cent, wat neerkomt op 35.542 euro. Ter vergelijking: volgens de Nederlandse Algemene Rekenkamer bedraagt de ”kale stuksprijs” van de Amerikaanse Lockheed Martin F-35 (de Joint Strike Fighter, JSF) zo’n 65 miljoen euro op basis van het prijspeil van 2012. De JSF moet in Nederland de F-16 gaan vervangen, die sinds 1979 in dienst is. Een model van de Brik op ware grootte staat overigens sinds kort op de voormalige Vliegbasis Soesterberg.

Gratis vloot

Tussen 1913 en 1918 groeide de LVA van 30 naar bijna 650 manschappen. Ondanks dat het neutrale Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog geen militaire vliegtuigen kon kopen, groeide de vloot van de LVA in die periode tot ruim honderd toestellen. Dat waren vliegtuigen van de oorlogvoerende landen die vanwege motorpech of benzinegebrek in Nederland landden. Al die toestellen werden hier gelijk in beslag genomen. Zo’n zeventig ervan konden nog worden gebruikt. Met deze gevarieerde vloot kregen de technici uitgebreide kennis van het modernste materieel, met inbegrip van de nieuwste vindingen op de gebieden van bewapening en radiotelegrafie. En de vliegers konden hun vliegvaardigheid met deze gratis vloot goed onderhouden.

Op 1 juli 1939 werd de LVA officieel omgevormd tot het Wapen der Militaire Luchtvaart, waarmee ze een meer zelfstandige positie binnen de Koninklijke Landmacht innam. In maart 1953 werd de militaire vliegerij als Koninklijke Luchtmacht een geheel zelfstandig krijgsmachtonderdeel, naast de Koninklijke Landmacht en de Koninklijke Marine.

Proefschrift

In ”De jonge jaren van de luchtmacht” doet Dirk Starink verslag van de periode 1913-1939. De auteur, die oud-bevelhebber van de luchtstrijdkrachten is, heeft na zijn functioneel leeftijdsontslag over deze periode een proefschrift geschreven dat nu in boekvorm is gepubliceerd. Een uitgave voor vergevorderde liefhebbers van militaire luchtvaart.

De tweede pil van het trio is ”Enige wakkere jongens” van Erwin de Loo. Hij beschrijft de inzet van de Nederlandse vliegers in de Britse luchtmacht in de periode 1940-1945. Ook dit onderwerp wordt diep uitgewerkt en is geen leesvoer voor de doorsneehobbyist. Alleen de omschrijvingen van de noten achter in dit boek en de opsomming van de geraadpleegde literatuur omvatten bij elkaar al ruim tachtig bladzijden.

Het laatste boek van dit drietal studies is ”Take-off” van Quirijn van der Vegt. Hierin wordt de opbouw van de Nederlandse luchtstrijdkrachten in de periode 1945-1973 in 520(!) bladzijden uit de doeken gedaan. In het bijzonder wordt daarbij de uitbouw van de luchtmacht tot 900 vliegtuigen tijdens de Koude Oorlog behandeld. Ook lectuur voor gevorderden.


Boekgegevens

Een eeuw militaire luchtvaart in Nederland 1913-2013. Bakermat Soesterberg, Rolf de Winter; uitg. Boom, Amsterdam, 2013; ISBN 978 94 6105 871 3; 294 blz.; € 29,90;

Take-off. De opbouw van de Nederlandse luchtstrijdkrachten 1945-1973, Quirijn van der Vegt; uitg. Boom, Amsterdam, 2013; ISBN 978 94 6105 570 5; 520 blz.; € 34,90;

De jonge jaren van de luchtmacht. Het luchtwapen in het Nederlandse leger 1913-1939, Dirk Starink; uitg. Boom, Amsterdam, 2013; ISBN 978 90 8953 135 3; 404 blz.; € 34,90;

Eenige wakkere jongens. Nederlandse oorlogsvliegers in de Britse luchtstrijdkrachten 1940-1945, Erwin van Loo; uitg. Boom, Amsterdam 2013; ISBN 978 94 6105 926 0; 516 blz.; € 34,90.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 11 januari 2014

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

Honderd jaar Nederlandse militaire luchtvaart

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 11 januari 2014

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken