Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Euro speelbal van politiek

Bekijk het origineel

+ Meer informatie

Euro speelbal van politiek

4 minuten leestijd Arcering uitzetten

De euro heeft weer een hete zomer beleefd. Vlak voordat ik in juli op vakantie ging was het nog erg onzeker of de Griekse regering en de Europese Unie het eens konden worden over de afspraken voor verstrekking van aanvullende leningen aan Griekenland. Dankzij de politieke lenigheid van Tsipras werd na heel veel uitstel-manoeuvres aan beide kanten toch een soort van overeenkomst bereikt, waardoor de druk weer even van de ketel kon worden gehaald. Maar biedt dit ook soelaas voor de langere termijn?

Sinds ik in 2012 voor de ChristenUnie een studie deed naar de toekomst van de euro (”De euro gewogen”) is er eigenlijk nog weinig aan de actualiteit daarvan veranderd. Het standpunt van de ChristenUnie dat Griekenland beter de euro kan verlaten, maar dan wel in combinatie met flinke schuldsanering en ondersteuning vanuit de EU, is nog steeds verdedigbaar. Sterker nog, recentelijk heeft ook het CDA een ommezwaai gemaakt en onderschrijft nu ook CDA-leider Buma een van de bevindingen van mijn rapport dat de euro waarschijnlijk alleen maar sterker wordt zonder Griekenland. Met de VVD, SP en PVV daarnaast als eurokritische partijen neemt zo het politieke draagvlak voor een onveranderd eurobeleid verder af. Overigens pleitte ook de Duitse minister Wolfgang Schläube voor een Grexit (maar dan tijdelijk) en werden er zelfs in Griekenland in het geheim voorbereidingen daartoe getroffen door ex-minister van Financiën Varoufakis.

Het kernprobleem van de euro is dat een muntunie alleen goed kan functioneren als voldaan wordt aan verschillende condities, waar Griekenland helaas niet aan voldoet. Bijgevolg zijn er allerlei politieke ingrepen nodig om het vertrouwen te creëren dat Griekenland op lange termijn wel aan deze condities gaat voldoen. Een munt is primair een economisch instrument waarvan het functioneren afhangt van economische wetten. Maar doordat het in het verleden (en nog steeds) als politiek instrument is gebruikt om Griekenland te integreren in de Europese Unie, is er voortdurend spanning tussen de economische wetmatigheden waaraan munten onderhevig zijn en de politieke ontwikkelingen binnen Griekenland en in de relatie tussen Griekenland en de EU. Elke politieke windvlaag in Griekenland leidt weer tot twijfels over de duurzaamheid van de euro, en dat doet de euro en de wereldeconomie geen goed.

De hele wijze waarop het proces nu verloopt, is vanuit managementperspectief eigenlijk de slechts denkbare. Een Grexit zou idealiter als een donderslag bij heldere hemel moeten plaatsvinden, zorgvuldig voorbereid door de ECB in samenwerking met de Griekse regering, zodat de markt er niet op kan anticiperen. Maar doordat de euro speelbal is geworden van alle politieke ups en downs in de relatie tussen Griekenland en de EU zijn de Griekse banken al leeggezogen voordat er een eventuele Grexit plaatsvindt en is de schade voor Griekenland veel groter.

Aan de andere kant kan men zich wel afvragen of zo’n efficiënte Grexit wel mogelijk is. Het is moeilijk voorstelbaar dat er tot een Grexit kan worden overgegaan zonder raadpleging van het Griekse parlement en de belangrijkste Europese politici.

Tot slot nog een observatie naar aanleiding van de recente uitspraken van Buma. Het eigenlijke probleem voor Buma is Frankrijk, omdat Frankrijk de situatie van Griekenland kan aangrijpen om soepelere regels te promoten en daardoor zelf ook ontsnapt aan de noodzaak om de Franse economie te hervormen.

Dit sluit aan bij een andere bevinding in mijn studie in 2012. De ChristenUnie had mij als opdracht meegegeven om ook de optie van een splitsing van de euro in een neuro (voor de noordelijke Europese landen) en een zeuro (voor de zuidelijke Europese landen) te onderzoeken. Toen ik echter een analyse maakte van welke landen tot de zeuro zouden moeten behoren, kwam ik erachter dat op grond van de economische theorie ook Frankrijk daartoe behoorde. Maar daarmee leg ik op een bom onder het hele europroject. Het zette mij ertoe om, vanwege de politieke onhaalbaarheid van een zeuro met Frankrijk, Frankrijk toch maar bij de neuro in te delen. Maar of de neuro daarmee levensvatbaar zou zijn?

Kortom, zelfs na een eventuele Grexit blijft de euro een zorgenkindje dat alleen met heel veel politiek wisselgeld in stand gehouden kan worden.

Johan Graafland, hoogleraar economie, onderneming en ethiek aan Tilburg University. Reageren? rubriek@refdag.nl

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 3 september 2015

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

Euro speelbal van politiek

Bekijk de hele uitgave van donderdag 3 september 2015

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's