Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Middeleeuws wrak komt boven water

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Middeleeuws wrak komt boven water

4 minuten leestijd

KAMPEN. Bij Kampen is gistermiddag een middeleeuwse kogge uit de rivier gelicht. Op het moment dat het wrak, na jaren van voorbereiding, boven water kwam, klonk er gejuich vanaf de kade.

Boven de ponton midden in de IJssel schijnt de zon uitbundig. De kabels van de metershoge hijskraan komen langzaam in beweging. Omhoog komt een stalen korf. Daarin hangt het laatmiddeleeuws handelsschip.

Decimeter voor decimeter wordt er steeds meer zichtbaar van het houten wrak. Boven de stalen constructie waarin het wrak hang, zweeft een bakje aan de kraan. Daarin heeft projectleider en maritiem archeoloog Wouter Waldus zich geïnstalleerd.

Op het moment dat het wrak van de kogge uit de late middeleeuwen volledig vrij boven het water hangt, steekt Waldus een gebalde vuist de lucht in. De tientallen toeschouwers die op de kade staan, applaudisseren. Vanaf drie omliggende schepen ratelen de camera’s van tal van fotojournalisten.

Jarenlang is naar dit moment toegewerkt. In 2011 werd de kogge ontdekt op de bodem van de IJssel. Er werden toen voorbereidingen getroffen voor baggerwerkzaamheden in het kader van het landelijke project Ruimte voor de Rivier.

De vondst van een kogge is in ons land niet uniek. Met name in Flevoland, dat voorheen de bodem van de Zuiderzee was, zijn er al diverse gevonden. Dit wrak, dat de IJsselkogge is gedoopt, is echter uniek omdat het in een bijzonder goede staat verkeert.

Zo zijn de houten delen nog in verband. Dat maakte het voor het eerst mogelijk om een grotendeels intact middeleeuws schip boven water te halen.

In de afgelopen jaren werd er een stalen mand ontworpen waarin het wrak kon hangen tijdens het hijsen. De vindplaats werd afgeschermd met stroomschermen, waarna duikers het zand uit het wrak zogen. Vervolgens werden er banden onder het wrak door geschoven die aan de ijzeren korf werden bevestigd.

Sinds een week hing de kogge in de korf boven de rivierbodem. „Je zou kunnen zeggen dat de kogge zelfs al een stuk onder water heeft gevaren”, merkt Waldus op.

Het houten schip is aan de binnenzijde verstevigd om te voorkomen dat het wrak, eenmaal boven water, in elkaar klapt. „Bij het hijsen nemen de krachten op de kogge tot een factor twee toe.”

De verwachting was dat het boven water halen van de kogge de hele dag zou duren. Uiteindelijk was de klus in nog geen twee uur geklaard.

André van Holk, hoogleraar maritieme archeologie, sprak gisteren van „een uniek moment in de geschiedschrijving.” Hij was de projectleider bij de berging van het Romeinse schip De Meern, dat in 2003 de Utrechtse wijk Leidsche Rijn jaren werd gevonden. Hij noemt de IJsselkogge imposanter. „Dit lijkt meer op een schip. De Meern is een platbodem. Met dit schip hier kon je de zee op.”

Van Holk zou graag zien dat er in Nederland meer aandacht komt voor de maritieme historie. „We zijn een zeevarende natie. En toch is het iedere keer geld bijeen schrapen om iets als dit voor elkaar te krijgen.”

In Lelystad is ondertussen een conserveringsstation ingericht. Daar wordt de kogge dinsdag naartoe gevaren. Woensdag wordt hij op een truck gehesen en het station in gereden. Het houten schip zal daar drie jaar of langer drogen, laat Martijn Manders, programmaleider maritiem erfgoed van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, weten. „Het hout moet vanbinnen droog worden. Eerst wordt het schip 70 procent van de tijd nat gehouden, daarna 50 procent en dat wordt steeds verder afgebouwd.”

Nog voordat het conserveren begint, wordt de staat van het hout onderzocht. De verwachting is dat de kogge prima te behouden valt. Daarna is het vooral van belang dat het wrak wordt bewaard op een locatie waar de luchtvochtigheid stabiel is.

Waar dat precies zal zijn, is nog niet bekend. Wel is met de gemeente Kampen afgesproken dat de IJsselkogge in die stad zal worden tentoongesteld.

>>rd.nl/kogge voor een video.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 11 februari 2016

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

Middeleeuws wrak komt boven water

Bekijk de hele uitgave van donderdag 11 februari 2016

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

PDF Bekijken