Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Nieuw concept onderwijs ook bruikbaar op refoschool

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Nieuw concept onderwijs ook bruikbaar op refoschool

4 minuten leestijd

We hoeven niet alle onderwijsvernieuwing af te wijzen. Het concept formatief handelen kan voor het christelijk-reformatorisch onderwijs een verbetering zijn.

Op 14 januari presenteerde uitgeverij De Banier via YouTube het boek ”Geloof in onderwijs” van dr. Richard Toes (RD 12-1). Als docent van het Calvijn College ontving ik dit boek als kerstgeschenk van het College van Bestuur. Het boek gaat in op de drang in het (christelijk-reformatorisch) onderwijs tot voortdurende verandering en vernieuwing en wijst een onderwijsaanpak af die zich richt op de behoeften van individuele leerlingen. Daartegenover zet het boek de docent als onderwijzer centraal, vanuit de gedachte dat een docent bepalend is voor de kwaliteit van het onderwijs.

In het bijzonder stem ik in met drie punten uit het boek: de docent centraal, een tijdloos curriculum en het kritisch staan tegenover het rendementsdenken. Toch moeten we de diverse onderwijsconcepten wel eerlijk kunnen blijven beoordelen. Er zijn concepten die vanuit een seculier mensbeeld zijn opgezet en direct gevolgen hebben voor de rol van de docent (verschuiving naar coach) of het eigenaarschap van het leerproces (bij de lerende), zoals het onderwijsconcept van Agora.

Er zijn echter ook onderwijsconcepten die vanuit een seculier mensbeeld zijn opgezet en die wel kunnen samengaan met de drie eerdergenoemde kernpunten uit de visie van Toes. Een risico van het boek van Toes is dat iedere onderwijsvernieuwing bij voorbaat niet passend is in het christelijk-reformatorisch onderwijs. Hier klinkt enigszins een romantisch idee in door dat het vroeger allemaal beter was.

Cijfer niet nodig

Een voorbeeld van een onderwijsconcept dat momenteel ook op veel christelijk-reformatorische scholen in de belangstelling staat, is formatief handelen. Bij formatief handelen gaan leren én toetsen zo samen op dat door feedback leerlingen gestimuleerd worden in hun leerproces. Toetsen, in welke vorm dan ook, worden geanalyseerd door docenten of leerlingen en op basis daarvan worden vervolgstappen vastgesteld voor het verdere leerproces. Een cijfer is niet per se nodig, al zal er altijd een manier gevonden moeten worden om de voortgang uit te drukken.

Een lezer van ”Geloven in onderwijs” zou dit didactische concept snel als een vernieuwing kunnen typeren die gericht is op het individuele kind en automatisch zal leiden tot gepersonaliseerde leerroutes. Hieruit zou de tijdsgeest blijken en dit zou een verklaring zijn waarom dit concept juist nu zoveel aandacht krijgt. En daar zit een kern van waarheid in: veel Nederlandse scholen omarmen dit concept met als doel om gepersonaliseerd leren mogelijk te maken. De leerling staat dan centraal.

Directe instructie

Vanuit een christelijk-reformatorische visie is dit concept echter óók te gebruiken om juist de docent centraal te stellen. Formatief handelen laat docenten in alle rust onderwijzen. Het brengt als voorwaarde met zich mee dat een docent zich moet bezinnen op het tijdloze in het curriculum, omdat leerdoelen voor docent en leerling beschreven moeten zijn.

Onderwijskundigen als Kirschner en Rosenshine geven al jaren aan dat directe instructie bij formatief handelen onvermijdelijk is. De docent zal door directe instructie in klassenverband (dus als groep) de klas onderwijzen en de les zo vormgeven dat recht gedaan kan worden aan de leerbehoeftes van de leerlingen op dat moment, zonder dat er sprake is van een cijfermatige afrekencultuur. Er is zowel aandacht voor het individu als voor het gemeenschappelijke.

Barmhartigheid

Juist formatief handelen houdt de leerling weg bij het rendementsdenken („Meneer, is het voor een cijfer?”) en brengt ontspanning in het leerproces. Er mag gefaald worden, omdat de docent leerlingen een nieuwe kans wil geven. Dat geeft kansen voor barmhartigheid in het onderwijs!

Als we formatief handelen alsgeeft leerproces de zoveelste onderwijsvernieuwing zien, missen we eigenlijk de kern van dit concept. Formatief handelen kan voor het christelijk-reformatorisch onderwijs een onderwijsverbetering zijn waarbij de docent centraal staat en gericht is op de leerling, er een doordacht tijdloos curriculum onderwezen wordt en het rendementsdenken tegengegaan wordt.

De auteur is lerarenopleider en vakdidacticus geschiedenis op de Fontys Hogeschool in Tilburg en docent geschiedenis en maatschappijleer op het Calvijn College in Krabbendijke.

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 27 januari 2021

Reformatorisch Dagblad | 34 Pagina's

Nieuw concept onderwijs ook bruikbaar op refoschool

Bekijk de hele uitgave van woensdag 27 januari 2021

Reformatorisch Dagblad | 34 Pagina's

PDF Bekijken