Dagenlang geboeid door een miniwereld

In het eerste deel van de miniatuurwereld buigen Nathan, zijn moeder Joanne (29) en zijn neefje Joas (3) zich over de reling. „Wat is er gebeurd?” vraagt Joanne haar zoontje. „Er is iets misgegaan! Ik zie gewonden.” Nathan knikt. „En kapotte auto’s!”

Zijn neefje Micha van anderhalf wipt in de wandelwagen op en neer. „Ja, jij wilt er óók uit, hè”, begrijpt mamma Willemieke (34). Ze gespt de dreumes los en tilt hem omhoog.

De ziekenauto valt op vanwege zijn antieke vorm. „In het begin van de vorige eeuw stond de gezondheidszorg in Nederland nog in de kinderschoenen”, legt een informatiebordje uit. De bij het verkeersongeval gebutste auto’s zijn van recenter datum. Het hindert de kinderen niet. Na een tijd het microdrama in het fictieve Nederlandse kustdorpje Marendam te hebben bewonderd, trekken ze een paar meter verder.

„Ik zie het strand”, roept Nathan. „En de duinen!”, vult zijn broertje Jeftha (3) opgewonden aan. Tevergeefs zoekt de oudste naar een grote duintrap om naar de zee af te dalen. Joanne lacht. „Nee, dit is niet het strand van Burgh-Haamstede, waar we in de meivakantie waren.” Nathan laat zich niet direct overtuigen: bij een zeestrand hoort voor hem een trap.

Willemieke heeft intussen een hele klus aan het intomen van Joas. De peuter onderneemt enthousiaste pogingen om, tussen de staaldraden van de reling door, de miniwereld in te stappen. „Wilt u die auto voor mij pakken, mamma?” Zijn broertje Micha vindt het ook reuze-interessant. Loslopen kan hij nog niet, maar hier kan hij zich aan de relingdraden vasthouden en op eigen benen de maquettes bewonderen. Met één handje klemt hij zich vast; het andere wijst geestdriftig naar alles wat hem opvalt.

Ineens wijst Joanne lachend op in plastic gestold zeewater vóór het strand. Daar zeilt, getorst door een surfplank, een zwartbonte koe door het water. Zulke grapjes vallen hier goed op.

Madurodam

Dit eerste stuk is gelijk het oudste deel van Miniworld, meldt gids Martin Zevenbergen (72) een uurtje later. Hij verzorgt deze vrijdagmiddag een zogeheten ”rondleiding achter de schermen”. Tijdens die ommegang krijgen deelnemers zicht op de technieken die de miniatuurwereld tot stand brachten en in stand houden.

Martin: „We zijn zeventien jaar geleden begonnen met bouwen, en gingen een jaar later open.” Destijds besloeg de oppervlakte van de attractie de helft van de huidige ruimte, volgens de gids.

Oprichter en huidig directeur Marc van Buren (50) had modelspoor- en maquettebouw als hobby. In 2005 maakte hij hiervan zijn beroep door (toen nog) Railz Miniworld te bouwen. De attractie opende eind maart 2007 haar deuren, vlak bij station Rotterdam Centraal. Als grootste overdekte miniatuurspoorbaan van de Benelux, met 2,5 kilometer rails, onderscheidt hij zich van de vele malen grotere miniatuurstad Madurodam in de Haagse open lucht.

Ineens dimt het licht. Het wordt donker in de zaal. Overal in de huisjes, gebouwen en treinen floepen lampjes aan. De techniek van Miniworld bootst hiermee het dag- en nachtritme van buiten na, verklaart gids Martin. Hier geldt een cyclus van 24 minuten: elke minuut telt als een uur.

De nachten duren trouwens maar vier minuten: „Voor kleine kinderen wordt het anders te eng.” Inderdaad gloeit na korte tijd een roze schijnsel op, om over te gaan in de vertrouwde tl-verlichting; het is weer ochtend.

In een volgend deel van de zaal stuit het groepje op maquettes van markante objecten uit de omgeving van Rotterdam, zoals de enorme scheepsbouwloods van IHC in Krimpen aan den IJssel. „Daar wordt een boot gebouwd!”, wijst Nathan. „Hij is al half af.” Wat hij niet weet, is dat het gebouw in zijn eigen woonplaats staat. De naar verluidt grootste overdekte scheepshelling van Europa sloot vorig jaar noodgedwongen de deuren, maar begin juni meldde IHC de werf komend najaar weer in bedrijf te willen nemen.

Havenstad

Direct aan de loods grenst het gebouw van Alphatron, een grote Rotterdamse producent van navigatie- en communicatieapparatuur voor onder meer de binnenvaart. In werkelijkheid staat het pand 2,5 kilometer vanaf de IHC-loods aan dezelfde Nieuwe Maas.

In de omgeving van de loodsmaquette zijn meer maritieme spelers uit het Rotterdamse Havengebied te vinden, zoals haventerminals van RSC en EMO, havenkranen van Mammoet en de Rotterdamse raffinaderij van het Britse aardoliebedrijf BP – na de raffinaderij van Shell Pernis de grootste van Europa.

Maquettes worden zo veel mogelijk gesponsord door de bijbehorende bedrijven en organisaties, meldt gids Martin. „Zo kunnen we de kosten dekken.” Soms gebeurt dit in combinatie met de bouw van een replica voor de opdrachtgevers zelf. „En als zo’n model klaar is, gaat er een persbericht de deur uit. Dat zorgt weer voor publiciteit.” Dat Shell hier ondanks zijn Hollandse wortels géén raffinaderij heeft laten neerzetten, vindt hij spijtig.

Verderop springen bekende Rotterdamse gebouwen en objecten in het oog, zoals de stalen Calandbrug over het Calandkanaal. „Waarom staan die tractors daar?” vraagt Nathan. „Die zijn van protesterende boeren”, legt zijn moeder uit. Met dergelijke toevoegingen speelt Miniworld in op maatschappelijke ontwikkelingen. Zo was ook het metro-ongeval in Spijkenisse in 2020, waar een walvisstaartsculptuur een railvoertuig in zijn val stuitte, reden voor Miniworld om een uitbeelding ervan in miniatuur te plaatsen.

Dat Spijkenisse niet binnen de Rotterdamse gemeentegrenzen valt, vormde niet zo’n probleem: naast de meeste Rotterdamse blikvangers kunnen bezoekers onder meer de Kinderdijkse molens, station Dordrecht en de Moerdijkbruggen bewonderen.

Verdwenen

„Ik hoor een kerkklok!” roept Nathan opeens. Het geluid blijkt bij een miniatuur van de Laurenskerk vandaan te komen. Ook de kubuswoningen erbij trekken de aandacht. In werkelijkheid staan ze evenmin ver van de kerk. „In zo’n woning heeft papa een keer gewerkt, toen er een elektricien nodig was”, vertelt Joanne.

Vlakbij pronkt een replica van het Witte Huis, in 1898 gebouwd als het grootste kantoorgebouw van Europa (42 meter). Ernaast ligt een verrassing: geen bestaande objecten, maar twee verdwenen bruggen over de Nieuwe Maas. Het gaat om de eerste Willemsbrug (1878-1982), inclusief zijn in 1927 verdwenen ornamenten, en de Willemsspoorbrug (1877-1994).

Ook gebouwen die bij het bombardement van mei 1940 verloren gingen, ontrukt Miniworld aan de vergetelheid. Zoals het halfronde station Hofplein, volgens gids Martin destijds het drukste station van Rotterdam.

Amsterdam

De vele vrijwilligers die zich aan de modelbouw wijden, krijgen niet alle gebouwen op dezelfde schaal (1:87) gerealiseerd, bekent hij. „De Euromast is bijvoorbeeld 1,85 meter hoog. Een maquette op die schaal zou 2,13 meter hoog zijn. Dat is te hoog voor de afstand tussen de ondergrond en het dak.”

Het groepje passeert ook de Koninginnebrug, en de Koningshavenbrug ofwel de Hef. Daar staat een tweede kerk: de gereformeerde Breepleinkerk uit Rotterdam-Zuid. Het godshuis fungeerde in 1940 als noodhospitaal. Later in de oorlog herbergde het zeven joodse onderduikers op een geheime plek achter het orgel.

Verderop siert Hotel New York, het voormalige hoofdkantoor van de Holland-Amerika Lijn (HAL), een nagemaakte Kop van Zuid op. Ernaast dobbert de in 1973 gesloopte Nieuw Amsterdam aan de Holland Amerikakade. De keuze verrast, gezien de naam van de Rotterdamse stadsrivaal op de boeg. Maar de Rotterdamsche Droogdok Maatschappij (RDM) leverde het passagiersschip van de HAL af, in 1938. Het vanaf toen nationale vlaggenschip voer decennialang de trans-Atlantische route.

Erachter rijst de Erasmusbrug omhoog met haar iconische pyloon van, in het echt, 139 meter hoog. Diens replica paste nog op de juiste schaal onder het plafond.

Langs de zijlijn ontdekt Joas nog iets. „Kijk, daar rijden treinen in!” En inderdaad, op zijn ooghoogte gaat, onder het ‘water’ van de Nieuwe Maas, een spoortunnel schuil.

Het doorkijkje vormt maar een fractie van het ondergrondse spoornetwerk: van alle rails ligt 60 procent onzichtbaar onder het maquettelandschap, vertelt Martin. „Daar wisselen de treintjes van plek. We willen dat mensen telkens andere exemplaren voorbij zien komen.” Soms moeten de locomotiefjes daar afkoelen, vertelt technicus Loïc Hoendervangers (22) van het commandocentrum. „De treintjes rijden drie tot vier kilometer per dag.”

Intussen gaat de fictieve zon onder. Opnieuw valt de korte nacht in. Voor de moeder- en kinderneuzen torent de Euromast vriendelijk lichtend boven het microscopische Rotterdam uit. „Papa en ik zijn een keer aan een lang touw langs die toren naar beneden gegaan”, vertelt Joanne.

Superman

Dan wijst Nathan naar iets onzichtbaars in het halfduister. „Wat is dat?” Na lang turen ontwaren de volwassenen wat hij bedoelt: een minuscuul poppetje, getooid met een rode cape. Een stripheld uit 1938 zweeft aan een doorschijnende vislijn boven de stad. Opnieuw een grapje van de organisatie, maar Nathan snapt er niets van. „Superman bestaat toch niet!”

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen