CHRISTUS WIRKLICHKEIT

E. Mayer, CHRISTUS WIRKLICHKEIT, GrimdUgen, Entwickhmg und Konsequemen der Theologie Dietrich Bonhoeffers, 347 8., DM 18.-, Calwer Verlag, Stuttgart, 1969.

Al weer een boek over Bonhoeffer. De brou van zijn theologie blijkt zo rijk te zijn, dat er altijd weer nieuwe gedachten en nieuwe interpretaties mogelijk zijn. Deze studie, die als Band 15 (II Reihe) van de bekende serie Arbeiten zur Theologie is uitgegeven, analyseert het werk van Bonhoeffer vanuit het gezichtspunt der christologie, zoals Bonhoeffer deze tot in haar monistische consequentie heeft trachten te doordenken. Boeiend is het om na te gaan, hoe Bonhoeffer eerst de afstand tussen Christuswirklichkeit en W'eltwirklichkeit erkende zoals dit hem vanuit zijn luthers-liberale traditie was meegegeven, maar voortdurend sterker in zijn denken heeft willen terechtkomen bij een christologische ontologie, waarin de profane werkelijkheid werd opgenomen. Bonhoeffer hoeft het dualisme in de theologie en in de praktijk van de kerk en het christelijk leven willen overwinnen. Hij is daarbij niet aan het gevaar van het tegendeel, een christologisch monisme, ontkomen. Vandaar, dat moderne interpretaties als van Eobinson en Van Buren zo gemakkelijk Bonhoeffer als hun zegs-

man kunnen amiexeren bij hun monistische theologie.

Mayer meent echter, dat deze interpretaties onjuist zijn. Als Bonhoeffer zelf ze onder ogen gekregen zou hebben, zou hij hun theologie juist als bij uitstek religieus hebben afgewezen. Evengoed als dit geldt voor de interpretatie van H. Muller, die juist de dualistische aspecten van Bonhoeffer naar voren heeft gehaald.

Mayer meent, dat het Anliegen van Bonhoeffer legitiem christelijk en bijbols geweest is, de erkenning van de totale zeggingschap van Christus, maar dat zijn uitwerking ervan een anticipatie is van een toekomst waarin Christus (God) alles is en in allen. Door deze toekomst in het heden te brengen in de vorm van een christologische ontologie, heeft Bonhoeffer zich vergrepen aan een onmogelijkheid, waardoor zijn theologie als systeem is mislukt. Dit blijkt o.a. daaruit, dat zijn etliiek een fragment is gebleven en zijn gevangenisbrieveu zich kenmerken door een aforistisehe tegenstrijdigheid.

Wat Bonhoeffer beoogde en bezielde is ook niet rond te krijgen. Als wij noch in het dualisme noch in het monisme willen vervallen, moeten wij blijven lopen op de rand van een scheermesje. Maar kan men daar wel op lopen? Komt men dan nog wel vooruit en bereikt men zijn doel? En toch is er geen andere weg. Dat heeft ook deze studie over Bonhoeffer mij opnieuw duidelijk gemaakt.

A.

C.G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen