ANDER­HALVE EEUW GEREFOR­MEERDEN IN STAD EN LAND

A. P. Crom c.s. (red.), ANDER­HALVE EEUW GEREFOR­MEERDEN IN STAD EN LAND, Deel 11, Noord-Holland, 64 blz., ƒ 14, 90. Deel 12, Buitenlandse 52 blz., ƒ 12, 90. Kerken,

Met de verschijning van deze twee delen is de serie Anderhalve Eeuw afgesloten. Talloze medewerkenden hebben zich ingezet om een beeld te geven van het kerkelijk en geestelijk leven van de Gereformeerde Kerken in achterliggende anderhalve eeuw. Veel in de tekening is beschamend en verootmoedigend, anderzijds ook moedgevend, een prikkel om te wandelen in de wegen waarin een godvruchtig geslacht voorging.

Na een inleidend artikel over Noord-Holland in deze anderhalve eeuw wordt de Afscheiding in N.-H. beschreven als vooral een Amsterdamse aangelegenheid. Het ging er - buiten - soms erg vreemd toe (zoals een verhaal van H. H. Middel tekent), maar ook 'binnen de muren' waren de moeilijkheden en span-

ningen vele, zoals op meer dan één synode bleek; de hoofdmomenten van vele synodes beschreven: ie van 1840, 1843, 1849, 1851, 1861.... De sociale toestanden stelden de kerken voor bijzondere verantwoordelijkheden (grote armoede bij de eerste pioniers van de Haarlemmermeer; centrale diaconale conferentie). Over 'het drama van de Doleantie' wordt geschreven als een strijd met 'alleen maar verliezers': et conflict gezocht, gevonden, verloren. De synode van 1892 betekende een vereniging van de Chr. Ger. Kerken en Ned. Ger. Kerken, maar het was geen algehele vereniging. De lezer wordt herinnerd aan de synode van Assen (1926, Dr. Geelkerken). En later (1944) opnieuw een splitsing:1944. De synode van Amsterdam 1967/68 wordt getypeerd als 'afscheid van het fundamentalisme'. Toen werd het ambt ook opengesteld voor de vrouw.

In het 12e deel worden de lotgevallen van een aantal buitenlandse kerken beschreven, o.a. de Evang. Altref. Kirche in Niedersachsen (voorop Bentheim; Ds J. Bavinck, J. B. Sundag). Ook worden hier grepen gedaan uit het werk­ terrein in Duitsland - tussen de wereldoorlogen en daarna (Duisberg, Ruhrgebied) - ook o.a. over België (thans hier de pret. verenigd in de Ver. Kerk Protestantse in B.), en Lat. Amerika. In de geschiedenis van de Ger. Kerk in Indonesië nemen de oorlogsjaren en de tijd daarna een plaats als een tijd van verschrikkingen. Ook in de periode van de tweede wereldoorlog is 'iets groots verricht', wat evenwel de kolonisatie en haar verschrikkingen niet verkleint. Tenslotte de synode van Bentheim 1981/82: hierover alleen de typering: de synode van het afstasten der grenzen.

Het werk eindigt met onmisbare registers, inhoudsopgaven en bronnen van alle delen en een slotoverweging aan de hand van een woord van Luther: Wij zijn het niet die de Kerk in stand houden ... Hij is het geweest, is het nog en zal het zijn, die daar zegt: Ik ben met u alle dagen tot aan het einde van de wereld.

Het is een serie die ik van begin tot eind met grote belangstelling heb verwerkt.

H.

Bt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen