Boekaankondigingen

Leen den Besten, Het uitgelezen boek. De bijbel in Nederland, Meinema, Zoetermeer 2005, 260 p., € 18,90 (ISBN 9021140411).
Den Besten schreef dit boek voor mensen die uit religieuze, culturele of literaire motieven geïnteresseerd zijn in de Bijbel. Nu de Nieuwe Bijbel Vertaling in handen komt van vele geïnteresseerden in de ruimste zin van het woord, wil dit informatieve boek goede diensten bewijzen om deze belangstellenden verder wegwijs te maken. Het bevat veel basis-informatie over het ontstaan van de Bijbel, de geschiedenis van de uitleg, vertalingen (uitvoerig) et cetera. De auteur neemt overigens kritiekloos de meest gehuldigde ideeën vanuit de historisch- kritische benadering van de Schrift over. Dat vermindert wat mij betreft de waarde van zijn boek.

J. Hoek

G. van den Brink, De brieven van Petrus en Judas. Kok, Kampen, in samenwerking met EO, Hilversum 2005, 255 en xii p., € 17,70 (ISBN 9043510947).
Dit boekje bevat de tekst van een aantal bijbeloverdenkingen voor EO-radio, aangevuld met verhelderende noten en tekstverwijzingen. Meditatieve momenten en bijbelstudie gaan hand in hand. De drie besproken brieven bevatten belangrijke thema’s voor de weg van de christen en de gemeente, zoals lijden en hoop, getuigen en redden, waarheid en leugen, gemeente en samenleving. De auteur, Ned. geref. predikant, heeft een vlotte pen van schrijven. Van harte aanbevolen voor persoonlijke meditatie en gezamenlijke bijbelstudie.

A. Noordegraaf

Eberhard Busch, The Great Passion. An Introduction to Karl Barth’s Theology,William B. Eerdmans, Grand Rapids (Mi.) 2004, 302 p., $ 29,00 (ISBN 080284893).
Vertaling van Die grosse Leidenschaft (1998), waarin Barths laatste assistent en nauwe vriend een overzicht geeft van diens theologie, in het bijzonder aan de hand van de KD. Na een inleidend deel dat helpt om Barth in zijn context te plaatsen, worden in het tweede deel alle grote thema’s van diens theologie samengevat aan de hand van goedgekozen citaten en parafrasen. Busch’ inzicht in de structuren en samenhang van Barths theologie is onweersproken en misschien wel onovertroffen. Ieder die nu eindelijk wel eens wil weten wat er in de KD staat (en hoe dat samenhangt met andere geschriften van Barth) maar niet alle banden kan doornemen, kan hier terecht. Behulpzaam is ook de beknopte bibliografie aan het eind.

G. v.d. Brink

Johannes Calvijn, Institutie 1536. Onderwijs in de christelijke religie, Vertaling door Dr. W. van ’t Spijker, Den Hertog, Houten 2005, 326 p., € 29,90 (ISBN 9033118912).
Hoewel de eerste editie van de Institutie van Calvijn in 1536 van onschatbare waarde is, schaar ik toch de uitgave (en vertaling) ervan door W. van ’t Spijker onder de rubriek boekaankondigingen. De reden hiervoor is dat het hier een tweede druk betreft, die identiek is aan die van 1992. Het is weer een prachtige uitgave geworden met een iets duidelijker letter dan de vorige. Interessant is dat Calvijn deze eerste uitgave bedoelde als catechese. Hij behandelt dan ook de catechetische stukken: Gebod, Geloof, Gebed en Sacramenten (in deze volgorde). Na de uitgave van de catechismus in 1542 verandert de opzet. De predestinatie komt aan de orde in het kader van de heilszekerheid (94-97). Met veel dank aan de vertaler en uitgever.

W. Verboom

De Regel van Augustinus, ingeleid door Kees Fens, vertaald door Vincent Hunink; Polak & Van Gennep, Amsterdam 2005, 61 p., € 9, 95 (ISBN 9025302122).
In 397 stelde de grote kerkvader een Praeceptum samen, die een reeks vermaningen en voorschriften bevatte ter regulering van zijn kloostergemeenschap. Eén ervan wil ik vermelden: ‘Wanneer u met psalmen en hymnen tot God bidt, laat dan in uw hart omgaan wat uw stem uitdraagt’. Veel wijsheid ligt hier in eenvoudige bewoordingen opgetast. Geen wonder dat dit geschrift, mede via de latere Regel van Benedictus, in de monastieke traditie diepe sporen heeft getrokken. De inleiding van het onderhavige geschrift is in bekwame handen en de vertaling getuigt van een vaardige hand.Wel vroeg ik me even af of deze uitgave in een behoefte voorziet. Van de uitstekende editie die T.J. van Bavel bezorgde, verscheen in 1991 immers nog een derde druk. Maar wellicht is die inmiddels uitverkocht.

A. de Reuver

Eberhard Gresch, Die Hugenotten. Geschichte, Glaube und Wirkung, Evangelische Verlagsanstalt, Leipzig 2005, 248 p., € 19, 80 (ISBN 337402260X).
Niet ten onrechte wordt deze fraai verzorgde studie betiteld als een ‘umfassendes Standardwerk’. Het boek biedt grondige informatie over de bewogen geschiedenis van een geloofsgemeenschap die in haar Franse vaderland aan hevige vervolgingen heeft blootgestaan. Talrijke afbeeldingen, uitstekend topografisch kaartenmateriaal, omvangrijke registers en uitvoerige literatuurverwijzingen geven de editie de allure van een naslagwerk. Naar mijn opinie komen van de drie in de ondertitel genoemde substantieven het eerste en het laatste het beste uit de verf.

A. de Reuver

Gerard den Hertog, Mensen van de weg, Boekencentrum, Zoetermeer 2005, 91 p., € 10,00 (ISBN 9023916158).
Ons redactielid schreef een meditatief boekje waarin hij de weg tekent van mensen ‘van de weg’, zoals de christenen in eerste instantie worden genoemd. De Handelingen van de apostelen vormen de leidraad voor dit levendige verslag van Christus’ werk, dat hij via mensen aan mensen deed. Het verhaal is niet nieuw, maar op subtiele wijze legt de auteur steeds even de vinger bij het verrassende, het ongewone, het wonder. De wind die opstak met Pinksteren waait ons vanuit de overwegingen tegemoet. De toepassingen naar ons gaan op ‘de weg’ zijn beperkt. De aandachtige lezer echter, die de moeite neemt na elke overdenking even stil te worden, zal zichzelf geregeld in het verhaalde tegenkomen. Aanbevolen!

P.J. Visser

Renate Jost, Marcel Nieden (Hrsg.), Hexenwahn. Eine theologische Selbstbesinnung (Theologische Akzente, Band 5), Kohlhammer, Stuttgart 2004, 225 p., € 20 (ISBN 3170178946).
De vraag naar de verhouding tussen christendom en magie is actueel. In deze studie wordt ingegaan op heksenwaan en heksenvervolging in met name de zestiende eeuw en op de rol die de geestelijkheid daarbij heeft gespeeld. Met ere wordt Anton Praetorius genoemd, de calvinistische dominee die in tegenstelling tot hervormers als Luther, Melanchthon en Calvijn in deze zijn tijd vooruit was en scherp tegen folteringen en bijgeloof rond hekserij ageerde, en dat met gevaar voor eigen positie en leven.

J. Hoek

Dagmar Kreitzscheck, Zeitgewinnn. Theorie und Praxis der erzählenden Predigt, Evangelische Verlagsanstalt, Leipzig 2004, 126 p. € 38,00 (ISBN 3374022243).
Tegen de achtergond van het werk van Paul Ricoeur, Temps et récit, ontwikkelt de auteur een theorie voor de ‘verhalende prediking’. Door middel van een analyse van acht voorbeeldpreken laat ze zien hoe verhalende prediking vandaag de dag in meerdere of mindere mate kan lukken.

J. Hoek

Georg Langenhorst, Theologie und Literatur. Ein Handbuch, Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 2005, 271 p., € 59,90 (ISBN 3534172574).
Het onderzoeksgebied van dit boek is de relatie tussen theologie en literatuur/esthetica. Het geeft een overzicht van onderzoek en studies op dit terrein uit met name de laatste halve eeuw in het Duitse taalgebied (een evidente beperking). Veel wordt in kaart gebracht, zoals welke bijbelse personen en thema’s we aantreffen in literaire teksten en op welke wijze dit gebeurt. Auteurs die onder meer aan de orde komen, zijn: Heine, Rilke, Thomas Mann, Brecht en Böll. Ook wordt aandacht geschonken aan het verschil in invalshoek tussen teksten van reformatorische en katholieke herkomst. Een interessant boek voor belangstellenden in de Duitse literatuur. De prijs van dit ‘Handbuch’ – een wat hoog gegrepen kwalificatie – is aan de pittige kant.

J. de Gier

P.J. Lieverse e.a., Dood gewoon? Perspectieven op 35 jaar euthanasie in Nederland, Lindeboomreeks 15, Buijten en Schipperheijn, Amsterdam 2005, 189 p., € 16,90 (ISBN 9058811972).
Een viertal redactieleden van de bekende reeks, P.J. Lieverse, M. de Blois, Th. A. Boer en H. Jochemsen, biedt in dit boek een zorgvuldig overzicht van de ontwikkelingen die zich gedurende de laatste decennia met name in Nederland op het gebied van euthanasie hebben voorgedaan. Juridische, medische, ethische en theologische aspecten komen aan de orde. Steeds valt de goede documentatie en argumentatie op. De beschouwingen lopen uit op de conclusie dat het onderstrepen van het belang van de menselijke waardigheid als onvervreemdbare waarde één van de belangrijkste ethische taken is, zeker voor christenen.

J. Hoek

G.W. Marchal, Verhalen thuis brengen, Kok, Kampen 2005, 127 p., € 13,50 (ISBN 9043511013).
De pastor van Beekbergen verhaalt in dit fraaie boekje van ontmoetingen onderweg met mensen van vlees en bloed uit het heden, verleden en de Bijbel. Wat hij hoort probeert hij thuis te brengen, vanuit de concrete werkelijkheid naar de bijbel en vice versa. En zo blijkt het profane ineens heilig te zijn en komt dat wat ver weg lijkt heel dichtbij: openbaring en ervaring (hoe kan het ook anders!) grijpen in elkaar, zijn zijde en keerzijde van hetzelfde verhaal. De schrijftrant is luchtig zonder oppervlakkig te worden. De auteur heeft uiteindelijk maar één doel: al verhalend ook de lezer thuisbrengen bij God. Een boekje om even tussendoor ter hand te nemen én links en rechts kado te doen.

P.J. Visser

J.A. Meijer, De man in de schaduw. Heinrich Bullinger en zijn Tweede Helvetische Confessie,Willem de Zwijgerstichting, Buijten & Schipperheijn, Amsterdam 2005, 71 p., € 4,30 (ISBN 9072462378).
De Helvetica Posterior was naast de Heidelbergse Catechismus voor de reformatorische christenheid een belijdenisgeschrift van grote betekenis en nog steeds speelt deze Zwitserse confessie wereldwijd een voorname rol. De brochure van de begaafde Kamper (oud)hoogleraar Grieks en oudchristelijk Latijn vormt een voorpublicatie van een voorgenomen uitgave waarin een vijftal confessies uit de periode rond 1560 in Nederlandse vertaling zal worden gepresenteerd. Daar zien we naar uit. Te meer omdat dit fijnzinnige geschriftje naar meer smaakt. De historische informatie is bondig en helder, de vertaling van het Latijn betrouwbaar en de selectie van de vertaalde partes uit de Helvetica is relevant.

A. de Reuver

Brian C. Stiller, Preaching Parables to Postmoderns, Fortress Press, Minneapolis 2005, 200 p., € 9,99 (ISBN 0800637135).
De auteur, voorzitter van Tyndale University College and Seminary in Toronto, geeft in dit boek een doordachte uitleg en toepassing van een heel aantal gelijkenissen van Jezus. Hij is zich ten volle bewust van de toenemende veranderingen van zijn gehoor: velen zijn al minder met de bijbelse verhalen en lijnen vertrouwd; cultureel en intellectueel verschuift er voortdurend van alles; de ongelijktijdigheid is groot tussen generaties en streken; er is een sterk verlangen naar bevredigende spiritualiteit. Stiller legt daar in een openingshoofdstuk verantwoording van af en blijft ervan overtuigd dat de verkondiging ook vandaag toch zijn herscheppende zeggingskracht houdt: dat is met het Woord zelf gegeven. Dat sluit zorgvuldigheid niet uit maar in. Juist het verhaal, de gelijkenis, kan volgens de auteur vandaag de dag een uitstekend middel zijn om de bijbelse spiritualiteit op adequate wijze ter sprake te brengen. Aanbevolen!

P.J. Visser

A. Troost, Antropocentrische totaliteitswetenschap. Inleiding in de ‘reformatorische wijsbegeerte’ van H. Dooyeweerd, Damon, Budel 2005, 295 p., € 21,90 (ISBN 9055736074).
De auteur, geschoold in de filosofie van Dooyeweerd en één van diens trouwste epigonen, heeft een scherp oog voor de wijze waarop wijsgerige vooronderstellingen vaak onbewust doorwerken in het theologisch bedrijf, en stelt zich ten doel onze ogen daarvoor te openen. Nog vorig jaar verraste hij ons met een uitvoerige ‘vakfilosofie van de theologie’ (vgl. TR 48, 98v.), en dit boek – een uitwerking van colleges voor Nederlandsgereformeeerde theologiestudenten – kan beschouwd worden als de inleiding daarop. De contouren van de reformatorische wijsbegeerte worden neergezet en zoveel mogelijk congeniaal aan Dooyeweerd uitgewerkt. De titel van het boek had m.i. nauwelijks ongelukkiger kunnen uitvallen: antropocentrisme roept bij christenen negatieve associaties op, en voor een ‘totaliteitswetenschap’ is tegenwoordig iedereen huiverig.

G. v.d. Brink

Hansjürgen Verweyen, Philosophie und Theologie. Vom Mythos zum Logos zum Mythos, Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 2005, 400 p., € 74,90 (ISBN 3534156161).
Dit is het eerste deel van een fundamentele studie naar de wisselwerking tussen theologie en filosofie in de geschiedenis van het westerse denken, van de hand van de vorig jaar geëmeriteerde hoogleraar fundamentaaltheologie te Freiburg. De auteur betoogt, dat ook in het OT (en niet slechts in de Griekse filosofie) een beweging van mythe naar logos plaatsvindt, en dat theologie en filosofie daarom min of meer harmonische gesprekspartners zijn. Bij Nietzsche ziet Verweyen de omgekeerde beweging inzetten, terug naar de mythe dus, maar de implicaties daarvan wachten nog op ontvouwing in een tweede band. Een geleerd boek, met veel kennis van zaken, en een typisch rooms-katholiek theologisch commitment.

G. v.d. Brink

Manfred Wolf, Thesen und andere Anschläge. Anekdoten, Essays, Episoden um Martin Luther, Evangelische Verlagsanstalt, Leipzig 2005, 187 p., € 9,80 (ISBN 3374022863).
De inhoud van dit populair geschreven boek wordt door de ondertitel precies getypeerd. Het biedt in journalistieke trant een aantal bekende en minder bekende anekdoten uit het leven van een temperamentvol reformator, die soms zijn toorn de vrije loop liet, maar toch vaker blijk gaf van een bevrijdende humor. De auteur behandelt heel diverse thema’s, zoals bezit, huwelijk, seksualiteit, opvoeding en dergelijke. Hij doet dit aan de hand van Luthers eigen geschriften, natuurlijk vooral de Tischreden, en van gerenommeerde biografieën. Men leest er dingen waarbij men zich de ogen uitwrijft, nu eens van verbazing, dan weer van ontroering en niet zelden van puur vermaak.

A. de Reuver

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen