Aantal mensen met dreigende schuld bijna verdubbeld

Dat blijkt uit het gemeentelijke evaluatierapport 'Vroegsignalering van schulden Goeree-Overflakkee'. De signalen van een (mogelijke) problematische schuld zijn in het rapport verdeeld in twee categorieën, te weten enkelvoudige en meervoudige signalen. "Er is sprake van meervoudige signalen als er twee of meer signalen in één maand zijn of twee signalen in opeenvolgende maanden. Bijvoorbeeld ene maand huur en volgende maand energie", aldus de gemeente in een toelichting in het rapport.

In absolute aantallen komen de meeste enkelvoudige signalen uit Middelharnis, gevolgd door Dirksland en Sommelsdijk. "Afgezet tegen het aantal inwoners per kern komen relatief gezien de meeste signalen uit Stad aan ’t Haringvliet, Den Bommel en Nieuwe-Tonge. In alle kernen, met uitzondering van Achthuizen, is een toename van het aantal enkelvoudige signalen waar te nemen ten opzichte van 2022."

Betaalachterstand

De verdubbeling van het aantal enkelvoudige signalen in 2023 (1.036 signalen) ten opzichte van 2022 (567 signalen) komt dus met name door hoge inflatie (de boodschappen worden bijvoorbeeld steeds duurder maar het salaris stijgt niet voldoende mee) en de energiecrisis, die voor een enorme stijging van de energierekening zorgde. Daardoor hebben steeds meer huishoudens moeite om rond te komen. "Dit beperkt zich niet alleen tot de minima. Ook de huishoudens met een modaal inkomen hebben het financieel gezien vaker moeilijk", aldus de gemeente in het rapport. Dat betekent overigens niet automatisch dat er meer betaalachterstanden zijn. "De toename kan ook voortkomen uit een verandering in beleid of werkwijze, waardoor vastelastenpartners sneller betalingsachterstanden zijn gaan doorsturen naar gemeenten. Er zijn dan niet zozeer meer achterstanden, ze komen wel eerder in beeld bij de gemeente."

Bij de gemeente Goeree-Overflakkee is dat bijvoorbeeld terug te zien in het aantal signalen van achterstanden in de zorgpremie. Die was in maart 2023 ineens heel hoog. Dat had te maken met het feit dat de premie sinds januari 2023 niet meer vooraf wordt geïncasseerd, maar in de maand zelf. "De vervaldatum van de vordering is daardoor later en komt in maart pas in aanmerking voor aanlevering aan de gemeenten." Er is nog een andere reden waar het aantal signalen in de zorgsector hoger is. Dat komt omdat iedereen vanaf 18 jaar verplicht een zorgverzekering moet afsluiten, terwijl lang niet iedereen een woning huurt of een energiecontract op zijn of haar naam heeft staan.

Huur

Ook op het gebied van huurachterstand was evenweleen flinke stijging waarneembaar. Deze stijging is volgens de gemeente ontstaan doordat de woningbouwvereniging vanaf de zomer van 2023 eerder signalen kan afgeven. "Omdat de huur per de eerste van de maand verschuldigd is en in principe betalingsachterstanden tussen de 30 en 100 dagen kunnen worden gemeld op de 25e van de maand, was er bij huur al direct sprake van twee maanden achterstand op het moment dat ze een signaal konden afgeven. Omdat het bij huur om relatief hoge bedragen gaat, is dit aangepast. De woningbouwvereniging kan nu al na 25 dagen, dus bij een achterstand van één huurtermijn, een signaal afgeven. Dit levert meer signalen op. Gebleken is dat een betalingsachterstand in de huur vaak toch nog voor het einde van de betreffende maand wordt voldaan, voordat de volgende huurtermijn verschuldigd is."

Energie

Ondanks de mogelijkheid om financiële steun te vragen voor de energierekening (via het Tijdelijk Noodfonds Energie) en het prijsplafond, is ook hier een forse stijging in het aantal signalen. "De energietoeslag 2023 konden wij in verband met een noodzakelijke wetswijziging niet eerder dan vanaf november 2023 ambtshalve uitkeren en vanaf december 2023 op aanvraag." De gemeente verwacht hierin een dalende trend. "Een doorkijkje naar 2024 maakt duidelijk dat in februari en maart een daling van het aantal signalen op energie is te zien."

Het aantal meervoudige signalen is enorm gestegen ten opzichte van 2022. "Opvallend aan het aantal meervoudige signalen over 2022 was dat er in 2022 aanzienlijk minder meervoudige signalen zijn geweest dan in 2021", aldus de gemeente in het rapport. "Waarschijnlijk hebben de landelijke maatregelen in 2022 nog voor veel huishoudens het verschil gemaakt.

In 2023 zien we een verviervoudiging van het aantal meervoudige signalen ten opzichte van 2022 en een verdubbeling ten opzichte van 2021." Bij de meervoudige signalen is de energierekening de grootste boosdoener. In 95 van de 106 meervoudige signalen is er sprake van onder andere een betaalachterstand op energie.

Goede basis gelegd

Wat uit de cijfers ook opvalt is dat veel mensen op het eiland die een mogelijk problematische schuld hebben, niet geholpen willen worden. Dat geldt zowel voor mensen met enkelvoudige als meervoudige signalen. Met grofweg de helft van het aantal signaleringen kreeg de gemeente geen contact. Het is een belangrijk speerpunt van de gemeente richting de toekomst. Inzetten op vroegsignalering van schulden blijft volgens het college van B en W belangrijk, zo schrijft ze in een begeleidende brief aan de gemeenteraad. "Er is een goede basis voor vroegsignalering van schulden gelegd. Met de komst van de preventiemedewerker in september 2023 en handige tools beschikken we nu over capaciteit en mogelijkheden om

Dat begint volgens het college met het tot stand brengen van het contact met de inwoner "door gebruik te maken van de juiste communicatiemiddelen. We moeten een communicatiemiddel kiezen dat aansluit bij de leefwereld van de inwoner.

Maar ook de toon en de inhoud van de boodschap moeten afgestemd zijn op de doelgroep. En we moeten meerdere pogingen ondernemen om persoonlijk contact te krijgen. Onze preventiemedewerker van het team schuldhulpverlening gaat hiermee aan de slag." Hiervoor is een verbeterplan gemaakt, met als doel het aantal daadwerkelijk tot stand gekomen contacten te vergroten. Onder meer een persoonlijke benadering met behulp van kaartjes zou daaraan kunnen bijdragen.

Niet alleen negatief

Hoewel de cijfers er niet om liegen, is een stijging van het aantal signaleringen niet per se alleen negatief. In 2023 zijn vijftien nieuwe signaalpartners zijn aangesloten, waardoor meer achterstanden in beeld zijn gekomen, die de gemeente eerder niet zag. En ook in algemene zin zou je de stijging van het aantal signalen een positieve ontwikkeling kunnen noemen, omdat het aantal mensen met een problematische financiële situatie steeds beter in kaart kan worden gebracht. Vroegsignalering is daarbij een waardevol instrument, luidde een van de conclusies van een onderzoeksrapport van de Ombudsman. Door deze mensen proactief in een zo vroeg mogelijk stadium te benaderen, kunnen (dreigende) problematische schulden worden voorkomen. “Zelfs als burgers het hulpaanbod niet (direct) accepteren, kan vroegsignalering een positief effect hebben. Het kan ervoor zorgen dat burgers zich bewust worden van hun financiële situatie en van de mogelijkheid om hulp te krijgen van hun gemeente. Vroegsignalering kan op die manier de drempel naar schuldhulpverlening verlagen, maar ook de drempel tot andere dienstverlening van de overheid”, aldus de Ombudsman.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen