De C van het CDA

Deze discussie laat zien dat er een zeker ongemak is om de C van het CDA expliciet te verbinden met christelijke politiek. Volgens het beginselprogramma en de statuten van het CDA (2018) is het CDA een partij die de Heilige schrift ‘als richtsnoer voor het politiek handelen aanvaardt’ (art. 2 statuten). In de praktijk wordt dit artikel echter vaak geïnterpreteerd als ‘inspiratie’ en niet als normerend. Het ongemak over de C wordt versterkt door secularisatie binnen de traditionele CDA-stemmers en het feit dat steeds minder CDA’ers zichzelf als christen zien.

Wat Is Christendemocratische PoLitiek?

Willen we het CDA en de discussie over de C begrijpen, dan moeten we een stapje terugdoen en ingaan op de herkomst van christendemocratische politiek. De C van het CDA staat voor christendemocratie. De christendemocratie is een brede, Europese synthesebeweging die opkwam na de Tweede Wereldoorlog in landen als Duitsland, Nederland, Italië en België³ . Ze verenigde niet alleen christenen van protestantse en katholieke achtergrond, maar ook christendom en democratie. Christendemocratische partijen wilden als volkspartijen een brede groep kiezers aanspreken en opkomen voor het algemeen belang. Het karakter van het CDA als brede volkspartij is een belangrijk verschil met confessionele partijen zoals de SGP en de ChristenUnie. Om een brede volkspartij te zijn werd in Nederland gekozen om de Bijbelse inspiratie te vertalen naar vier kernwoorden zoals publieke gerechtigheid, solidariteit, gespreide verantwoordelijkheid en rentmeesterschap. In deze begrippen konden zowel katholieken vanuit de traditie van de KVP als antirevolutionairen vanuit de traditie van Abraham Kuyper zich herkennen. De katholiek-sociale leer met begrippen zoals het bonum commune en subsidiariteit kreeg een volwaardige plek naast de protestantse traditie van soevereiniteit in eigen kring en rentmeesterschap.

Laat Schuilen In Uw Hand

Het vertalen van de Bijbelse inspiratie naar deze begrippen heeft echter niet in de weg gestaan aan persoonlijke getuigenissen van politici die zichzelf als christen zagen. Te denken valt aan de memoires van Ruud Lubbers waarin een gedicht van hem opgenomen is dat hij op 25 oktober 1982 om 11 uur ’s avonds schreef, vlak voordat hij minister-president werd. Het heet ‘eenzaamheid’ en is een biddend zoeken naar God in de eenzaamheid die hem omringde in zijn taak. Het slot luidt als volgt:

Laat wijken toch de mist, dat bange beven

Dat radeloze ik, opstandig en verwezen

Laat schuilen, mijn gemoed in Uwe hand

Al stamel ik nog slechts

Al is het op, en uit

Laat schuilen in Uw hand.

Uw hand.

Het gedicht laat zien dat Lubbers zelf op eenzame momenten troost zocht bij God en vanuit dit vertrouwen zijn ambt als minister-president wilde bekleden. Ook andere christendemocraten, zoals Jan Peter Balkenende, Angela Merkel en Ernst Hirsch Ballin hebben bij tijd en wijle in hun ziel laten kijken en aangegeven waar hun inzet voor de publieke zaak vandaan komt.

De Toekomst Van Christendemo-Cratische Politiek

Deze voorbeelden laten zien dat christen-democratische politiek en inzet voor de publieke zaak aan de hand van een vertaalslag van Bijbelse begrippen niet in tegenspraak is met persoonlijk geloof. Voor de toekomst van christendemocratische politiek is het noodzakelijk om die twee zijdes van de medaille met elkaar te verbinden. Een boom heeft wortels nodig en de wortels van christendemocratische politiek vormen een levendig geloof. Het CDA zou er daarom goed aan doen om in te zetten op voortdurende vorming vanuit de levende traditie van het verleden.

Het CDA is echter geen CU of SGP waarin het noodzakelijk is voor alle leden om een christelijke geloofsbelijdenis te ondertekenen om lid te zijn van de partij. Het CDA wil ook niet-christenen aanspreken via de vertaalslag van de vier kernbegrippen. In de laatste jaren zijn daarbij vooral de katholiek-sociale leer en de encyclieken van Paus Franciscus in trek. Zo wordt de encycliek Laudato Si veelvuldig aangehaald door politici die zich inzetten voor het kernbegrip rentmeesterschap. Deze opleving laat zien dat de christelijke visie op de schepping en de maatschappij blijvend actueel is voor de christendemocratie en in elke tijd weer vertaald en eigen gemaakt moet worden.

Bronnen

1 Eginhard Meijering, Hoe God verdween uit het CDA, CDV Herfst 2012. www.tijdschriftcdv.nl/inhoud/tijdschrift_ artikel/CD-33-3-128/Hoe-God-verdween-uit-het-CDA

2 Ernst Hirsch Ballin, Christendom en toekomst van de christendemocratie: politiek zouten met compassie in: Het CDA ontleed. Over de betekenis van de C, D en A (red. Pieter Jan Dijkman, Raymond Gradus en Jan Schinkelshoek), 2014.

3 Carlo Invernizzi-Accetti, What is Christian Democracy? Politics, Religion and Ideology. Cambridge: Cambridge University Press, 2019, pp. 193-247.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen