Rode zool? Buigen maar! en andere kledingcodes aan het hof

Mode wordt nog weleens gezien als iets oppervlakkigs. Leeg vermaak, met grote gevolgen voor mens en milieu. Voor een deel klopt deze kritische visie absoluut, maar de geschiedenis heeft wel uitgewezen dat kleding meer omvat dan alleen maar ijdelheid en wat aan elkaar genaaide lapjes stof. Door middel van kleurgebruik, belijningen en stoffen wordt er namelijk volop gecommuniceerd met mode. Zeker tot het begin van de 20e eeuw kon je aan de hand van een jurk of jas zelfs iemands sociale, burgerlijke, religieuze en politieke status aflezen. Een schoen met rode zool mocht in de 17e eeuw in Frankrijk bijvoorbeeld alleen gedragen worden aan het hof. Op het overtreden van deze wet stond de doodstraf. Zag je in die tijd een rode zool voorbij komen, dan wist je in één oogopslag genoeg: buigen maar!

RUITENTROEF

Mode had dus, kort samengevat, een signaalfunctie, die werd bepaald door het heersende hof van dat moment. Maar hoe zit het dan met de ruit? Hebben we dit dessin ook te danken aan een koninklijke hoogheid? Een eenduidig antwoord op deze vraag is er niet, want de ruit is niet zomaar een trend. Nee, al voor de geboorte van de Heere Jezus werd het dessin beschreven als een vanzelfsprekendheid, zonder een woord te reppen over de bedenker ervan. Over het bestaan van de ruit tasten we dus in het duister, maar wat we wel weten is dat de ruit in die tijd al overal ter wereld werd gedragen, en door de eeuwen heen vooral is gebleven in Schotland. Met veel vernuft werden hier steeds maar weer nieuwe ruitmotieven bedacht en geweven, met een heuse ruitcultuur als gevolg.

Dat bleef zo tot 1746, het jaar van de Slag bij Culloden. Na een bloederige strijd won het Huis van Hannover het van de Jacobieten. Om een dergelijke oorlog in de toekomst te voorkomen, werd de Schotse cultuur de kop ingedrukt. Veel Schotten hadden zich namelijk aangesloten bij de Jacobieten. De doedelzak, ooit een teken van verzet, werd bijvoorbeeld strikt verboden, en het dragen van Schotse kleding eveneens. De gevangenisstraf bij het overtreden van de wetten loog er niet om: zes maanden tot zeven jaar. Dat bleef zo tot het einde van de 18e eeuw, waardoor de traditie en kennis van de Schotse ruitencultuur grotendeels verloren ging.

RUITENFEEST

De Britse koning George lV, die heerste van 1820 tot 1830, besloot daar verandering in te brengen. Tijdens zijn bezoeken aan Schotland droeg hij meermaals een kilt met ruit, en in 1822 organiseerde hij zelfs een ruitenfeest, om de Schotse ruitcultuur weer leven in te blazen. De mannelijke genodigden werden uiteraard verwacht in een kilt. Mét de ruit van hun eigen regio of familie. En dat veroorzaakte heel wat stress, want tot die tijd was er eigenlijk helemaal geen sprake van een vastomlijnde ruit per streek of familie. Om de koning niet teleur te stellen werden er razendsnel allerlei ruiten toegekend aan regio’s en families. Dat viel zo goed in de smaak, dat de ruitcultuur in Schotland opeens een diepere betekenis kreeg.

KILT

Vandaag de dag leeft deze cultuur en symboliek nog steeds, al is de signaalfunctie wel afgenomen nu er meer dan 7000 ruitmotieven in de omloop zijn. Voor de royals is dat gelukkig geen belemmering om met grote regelmaat voor de ruit te kiezen, vooral als zij een bezoek aan Schotland brengen. Kijk maar eens naar de foto’s. Met veel overtuiging laten Catherine en Meghan zien dat een ruit behalve symbolisch, ook modieus en flatteus kan zijn. Prins Charles draagt op zijn beurt zelfs een kilt met bijbehorende kniekousen en tasje (sporran). Het oogt anno 2020 misschien wat kolderiek, maar net als vroeger heeft ook deze koninklijke kledingkeuze een functie. Zonder ook maar iets te zeggen laat de prins namelijk zien dat hij Schotland een warm hart toedraagt, ook al brengt hij het grootste deel van het jaar door in Engeland.

Bij Máxima is er van dergelijke symboliek uiteraard geen sprake. Nee, onze koningin draagt momenteel de ene na de andere ruit omdat ze het leuk vindt en het dessin weer helemaal in de mode is. Kijk maar eens in de rekken van de grote kledingwinkels. Daar hangt nu heel wat geruite kleding. Het leuke aan Máxima is dat zij net een stapje verder gaat: ruit op ruit op ruit. Haar voorliefde voor het dessin mag blijkbaar gezien worden, of ze nou in Schotland is of niet. Koning Willem- Alexander is het daar vast helemaal mee eens, want in zijn garderobe is een opvallende stropdas te vinden met de Hóllandse ruit. De kleuren daarvan laten zich raden. Rood, wit, blauw en oranje.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen