De schepen van Oude Tonge

Maar de 6> jarige Ruth van Zanten ging nog een hele tijd mee aan boord van de Dankbaarheid, die inmiddels door zijn zoon Jan was overgenomen

Jan van Zanten is gehuwd met Dirkje Bezenier, dochter van Joh Bezemer dic eerst schipper was, maar later caféhouder te Oude Tonge

Het schip de Dankbaarheid is tot drie keer toe van een motor voorzien De eer ste motor was een 2 cylinder 80 PK Kromhout met gloeikop die met de om bouw van het vaartuig op zijn plaats werd gezet De tweede motor was een ^ cylinder ISO PK Kromhout dieselmotor en de derde motor was een Mitsubishi van 2^0 pk In 1991 werd de Dankbaar hcid verkocht aan schipper Zwiggelaar uit Oo!>terland, die het schip omdoopte tot Exeter

Het schipperscchtpaar Van /anten Be zemer woont thans in Oude Tonge Zij jiebbcn twee zoons

1 Ruth (Rudj) van Zanten is thans kaptein op een rondvaartboot op de Ri|n varende vanat Keulen

2 Johan van Zanten \aait bij Rijkswa terstaat en woont in Oude Tonge

Jacob van /anten, een broer van Jan uit Oude Tonge is zoals we in hel aangc haalde verhaal hebben kunnen lezen, schipper te Hardinweld en vaart vanuit die plaats met het motorschip Delta van 700 ton

Jacob van Zanten is gehuv\d met Come lia van der Hof Zij hebben drie kinde ren Janct, Ruth (Rudy) en Gczina

Schipper Van Zoest

Schipper Jan van /oest was met afkom stig van een schippcrstaniilic Om schip per te kunnen worden is dat ook niet perse nodig, maar rond de vorige eeuw wisseling kwam het maar al te vaak voor dat de zoon het beroep ot de zaak van \ader overnam Hele geslachten hebben van vader ot zoon hetzelfde werk in sue (.essic gedaan, wat vooral voor het zaken doen soms ongcmcikt bepaalde voorde len had Immers men kon bogen op erva nng en vertrouwen bij de clientele sinds een lang vervlogen datum Jan s vader was Jacob van Zoest machinist van het watergcniaal te Oude Tonge

Jan van /oest is in !9n te Oude Tonge in hel huwelijk getreden met Cornelia Maria den Rooijen /ij was een dochter van Adrianus den Rooijen, die voer met de Broedertrouw en van Hcndrika van der Schans uit Raamsdonk

Van Zoest voer eerst met een zcilklippcr van 1'iO ton genaamd Spes Salutis Hij had dit schip nieuw laten bouwen In 1927 hcett Jan van /oest bij de Jong

In 1927 hcett Jan van /oest bij de Jong en Smit te IJsselmonde opnieuw een schip laten bouwen een v.in 170 ton en noemde dit schip Secunda Spes De mo lor was een 2 e>linder 60 pk Boincs met gloeikop

rfet schipperscchtpaar Van Zoest den Rooijen kreeg vier dochters

1 Elisabeth Aria van Zoest (geboren 1914) was gehuwd met Willem Blok uit Middelhamis, maar zijn in Zwijn drecht gaan wonen

2 Hendrika van Zoest (geboren 1917) was gehuwd met Bastiaan van Vijven uit Papendrccht Zij voeren met hel motorschip L cba van 180 ton maar hadden hun domicilie te Rotterdam Wat de Leba betreft, zie verder in dit verhaal'

3 Anna Martina van Zoest (geboren 1919) was gehuwd met Cornells Bou wens, aardappelhandelaar te Rottet dam

4 Maria Dirkje van Zoest (geboren 1921) was gehuwd met Jan Gunwis zoon van schipper Jacob Grinwis van de Attentio uit Ouddorp Alle vier dochtertjes zijn aan boord van de Spes Salutis geboren'

De Spes Salutis is verkocht aan Dirk den Rooijen, zwager van Jan van Zoest, die er een zijschroet aan bevestigde en later het zeilschip liet motoriseren De naam veranderde hij in Vertrouwen

Jan van Zoest voer veel op België en Frankrijk en vervoerde steenkolen, ijzcr granen, veevoeders steen en vanuit Doornik voer hij jarenlang het in papie ren balen verpakte cement van 50 kg Voorts was \an Zoest gedurende vier

Voorts was \an Zoest gedurende vier jaar lang relalieschipper van Rotterdam naar Leeuwaiden en vervoerde toen uil sluitend graan Maar hoe graag Van Zoest ook wilde varen tijdens de Twee de Wereldoorlog werd hij met zijn gezin van \ijt personen, de oudste dochter was inmiddels getrouwd gedwongen om aan wal te gaan Voor die lijd hadden reeds twee beschietingen plaatsgevonden die gelukkig zonder gevolgen bleven De Secunda Spes werd gevorderd en de schipper kwam terecht bij boer Ebbink te Ectde bij /uiphen Wal eten betreft heb ben ZIJ het daar heel goed gehad, maar ZIJ verkeerden daar in een oorlogs onvci lig gebied In do buurt van Zutphen lagen verschillende startbanen van de V 1 Het atvuren van deze vliegende bommen ging met een ooiverdovend geknetter ge paard en ci verongelukte nogal eens zo n piojektiel nadat die amper op zijn doel was afgeschoten

Later zat de familie \(in /oest weken lang aan de frontlijn tussen de zich meestal verdedigende Duitsers en de veelal aanvallende geallieerde eenheden Gelukkig beschikte de boerderij van I b bink over een grote kelder en dat bracht hun dikwijls redding Na de oorlog werd de Spes Secunda dooi

Na de oorlog werd de Spes Secunda dooi Wim Blok en Jan Grinwis in Den Helder opgehaald De Spes was na veel vragen over en weer aldaar opgespoord Het vaartuig had veel sehade opgelopen en weid in Deventer opgehuisd, zoals me vu;uw Grinwis \an /oesi het uitdrukte In Deventer weid alles aan boord ge bracht en in september 1945 werd het schip bij Van der Giessen te Krimpen aan de IJssel gerepareerd Reeds in 1946 is Jan van Zoest nict va

Reeds in 1946 is Jan van Zoest nict va ren gestopt en ging hij samen met zijn vrouw te Zwijndrechl aan wal Daar vond Van Zoest werk bij van Leeuwen Buizen

Jan van Zoest is in 1971 te /wijndrecht overleden en zeven jaar later zijn vrouw Cornelia Maria den Rooijen aldaar

Arie van Zoest, een broer van Jan, had een zcilklipper van circa 175 ton, ook genaamd Spes Salutis Hij vervoerde hoofdzakelijk /and en grind Na het overlijden van Arie van Zoest in 1918 is Cornells Grinwis uil Ouddorp zetsehip per geworden op de zcilklipper die hij in 1924 van de familie Van Zoest heeft ge kocht

Een andere broer van Jan en Arie was Maarten van Zoest die zijn vader is opgevolgd als machinist van het water gemaal Hij had een zoon, Jacob, die ambtenaar is geweest van de gemeente Sommelsdijk en van de gemeente Mid delharnis Er waien ook nog twee zussen Van Zoest

Onderwijs

Hoe gingen die vier schippersmeisjes van Van Zoest naar schooP Elisabeth en Anna gingen naar school in Raams donkveer en woonden daar bij hun groot ouders Den Rooijen in Hendrika ging naar school m Oude Tonge zij woonde in bij haar grootouders Van Zoest De jongste Maria Dirkje bleet bij haar ouders aan boord van de Spes Secunda

„Waar wc ook aankwamen ging ik ter plaatse naar school en vond al die nieu we gezichten op de vele scholen die ik bezocht helemaal met erg", sprak me vrouw Grinwis inschikkelijk Daarnaast ontving ZIJ veel huiswerk via de Schip pcrsschool te Rotterdam en kreeg zij hulp van haar vader of moeder

Maria Dirkje was de enige van de vier dochters die met een schipper ging trou wen Door dal feit zou zij 5^ jaar lang op het water leven

Haar man Jan Grinwis werd na de oorlog zetschipper Na vier jaar te hebben gevaren kocht

Na vier jaar te hebben gevaren kocht Grinwis het schip waarop hij zctschippci IS geweest De eigenaar was ene Voge laar die in Rotterdam op het Piet Hein plein was geboren Daaiomkreeg hel vaartuig de naam Piet Hein Grinwis had Vogelaar tijdens de oorlog vaak aan voedsel kunnen helpen en dal smeedde een duurzame vriendschapsband Ooit zei Vogelaar Grinwis ie zullen helpen bij de aankotvp van een schip

Toen Grinwis nog zetschipper was re kende hij slechts eenmaal pei jaar af Dat kan alleen maar gebeuren op basis van wederzijds vertrouwen'

Jan Grinwis voer op de vrijc vaart op België maar ook op de Rijn lot Bazel Gedurende tien jaar voer hij lussen Rol icrdam en l pinal aan de Moselle, zoals de I ransen die rivier noemen Echter niet als relalieschipper Cjnnwis vervoerde cellulose, een produkl voor de vervaardi ging van papier

In 1974 IS schipper Jan Grinwis met varen gestopt en ging samen met zijn vrouw Maria Dirkje van Zoest in Den Bommel wonen Hun zoon Jacob, meer kinderen hadden zij met, nam de 160 ton metende motorspits Piet Hein over

Jacob Grinwis is gehuwd met Diny van den Hurk uit Barendrecht

In 1980 kocht Jacques echter een ander schip, een kempenaar van 670 ton Dit schip werd uil de vaart gekocht , weer zo'n typische schippersuitdrukking Ook weer een Piet Hein Jaccjucs vaail op de vrije vaart waar water is vaart hij uiler aard atliankelijk van de diepte en van de gezondheid van de schipper

Eens viel schipper Grinwis in het ruim van zijn schip De ladder school onderuit en hij viel ongeveer 6 meter naar bene den BIJ elkaar heeft Grinwis drie maan den in hel ziekenhuis gelegen, respcktie vclijk te Hannover (Did ) en in het Clara ziekenhuis te Rotterdam Gedurende een halt jaar was de schipper uit de vaart

Du jaar (1994) is op de Piet Hein in Dor drecht een nieuwe stuuihut gebouwd Hel schipperscchtpaar Grinwis van den Hurk heelt twee dochters, Patricia, 18 jaar en Silvia, 15 jaar Patricia is bi| haar vader knecht aan boord van de Piet Hein ZIJ wil schipperse worden Een schippei se IS de vrouw van een schipper, maar ook een vrouw die het sehippcrsbedrijf uitoefent Patricia werkt naarstig aan haar vereiste diploma s Zal zij de eerste schipperse worden van Makkeesc afkomst' 1 alen wij dit hopen

De Leba vanuit Dirksland

Van de heer P Zoon, Vroonweg te Dirksland, ontving ik een verslag over een voedseliransport in 1945 van Dirks land naar Rotterdam en Den Haag Om dat de binnenvrachtschepen ook toen zo n belangrijke rol hebben gespeeld past du verhaal wel bij de schepen van Goeree en Ovcrflakkee Ik zal dit verslag enigszins dienen te bekorten

De EHBO afdeling Dirksland wilde in de laatste maand van de hongerwintci 1944 1945 voedsel verzamelen voor de honger lijdende bevolking in de steden Rotterdam en Den Haag

Zij wilde du doen in navolging van een reeds plaats gehad hebbend transport v m voedsel per schip dat georgamsccid was door de Rode Kruis afdeling Middelhar nis Sommelsdijk Maar de EHBO mocht een dergelijk transport, hoe goed bedoeld en hoe nodig dit ook was, met organise ren Het Rode Kruis mocht dit van de bezetter wel doen Daaromwerd door Dirksland de hulp ingeroepen van de Rode Kruis-afdeling van de buren Zo doende organiseerden zij samen een voedselstranspori, zij het dat dit onder auspiciën van het Rode Kruis gebeurde

Burgemeester Den Hollander was voor zitier van de Rode Kruis afdeling en hij had al ervaring opgedaan met de voed selvoorziening voor Belgische vluchle lingen in zijn vorige standplaats in Zee land

Van du transport is een schriftelijk ver slag bewaard gebleven dat was opgesteld door mevrouw W van Dongen Robijn Maar voordal het motorschip Leba van schipper Van Vijven die met zijn zoon Bas (die gehuwd was met een dochter van schipper Jan van Zoest hierboven omschreven) en zijn schoonzoon Van Utrecht de bemanning vcirmde, geladen en wel vertrekken kon, moest er eerst zoveel mogelijk voedsel worden ingeza meld Men ging de boer op

BIJ grote zowel als bij kleine boeren en bij landarbeiders vroegen de leden van de EHBO om aardappelen, uien, peen, meel, erwten en bruine of wille bonen Het was een heel gesjouw om dat alle maal naar de Kaai van Dirksland te bien gen Onder hen bevond zich een tweetal vrouwen die met de kruiwagen klusjes aardappelen aan boord van de Leba brachten Vele anderen met hen wei kien mee

De verpleegsters van hel ziekenhuis had den zelfs hun suikeirantsoen afgestaan speciaal voor de kinderen De genees heer direktcui doctor S zci ,,Ik heb geen eten ', maar hij gat spontaan f '^CX) - voor de bestrijding v an de onkosten

De Coöperatieve Broodbakkerij te Dirksland gat 200 broden mee Brood werd van tevoren geroosterd wat de duuizaamhcid ten goede kwam Paiticu lieren brachten voedselpakketten voor tamilieleden aan booid van het 180 ton metende motorschip

Hoc kvsam schippei Van Vijven nog aan brandstelt' Dat weid hem vanwege het bijzondere karakter van het transport langs legale weg per bon verstrekt

In het woonhuis van beurlschipper Wil lem Cornells Waling had zich een deta chement van de Deutsche Grenzpolizei genesteld en die zagen de aktiv itciten op de Kaai onverschillig aan

Vertrek

Mevrouw Van Dongen schreet We ver trokken op 6 april 1945 's avonds bchal \e de bemanning, ook aan boord mevi Irienistra en nievi Van Dongen en de heren Jan Bakker en Jan van der Gijzen die de Diikslantlse EHBO verlegenwooi digden Op het Dirkslandse Sas kwamen de dames Visser en Leetlang en de heien Han Boomsma Boei boom, Dekker en 1 een Troost Lzn van eerder genoemde Rode Kruis afdeling aan boord

Jan Bakker heelt zi|n lidmaatschapsbc WIJS van de Iransportcolonnc bewaard

De tekst hiervan

Hel Bc\liiui dci Afclcilim; 0\eiflak kic en Gocelciecdc \an het Ncdci leindsehe Rexxlc Knus \ciUaait hici mede dat Jem Beikkcr watienelc te Seiniiiielsdijk Ken te Weqjc C7^(hiiiiil sehiip Kialini;cn) s^chooien te Se)in mchdijk 12 Dci 1915, pei\oon\bc nipnummei S57 no 000106 lid dei Tl ansportcolonne van dezeAfdeebng is

Namens hel Bestuui De SecietansJ M Hempemus

Ook een in het Duits gestelde verklaring van de Wehrmacht hadden de mensen op zak

Schipper Van Vijven gaf aan de tien opvarenden van het voedseliransport dadelijk de beschikking over de gehele woonafdeling aan boord De Leba bleef gedurende de reis een echt tehuis voor de gasten mede door de warme belangstel ling en kameraadschap die zij van de drie schippei smcnsen ondervonden

In Nieuwenhoorn aan het Voornse Ka naai werd de eerste controle uitgeoefend door Duitse militairen De controle ver liep vlot en zij konden daarna regelrecht dooi varen tot aan Nicuwersluis waar de nacht werd doorgebracht

De volgende dag, 7 april arriveerden zij om half negen aan de St Jobshaven Sint Job was destijds een dorpje lussen Rot terdam en Deltshaven Zij gingen zich direkt melden bij de direkteuren van het Blauwhoeden en Vrieseveem, dic inge sehakeld waren bij de voedsel voorzie ning voor Rotterdam en dus ook bij hel Inter Keikelijk Beraad (1KB) van waaruit de hele organisatie werd ondersteund Voorgesteld weid om met de meeste spoed het schip te lossen [)e heren Douwc, de Jong en Olie namen

[)e heren Douwc, de Jong en Olie namen \erdei kontakt op met het Stadhuis, afde ling Sociale Zaken De dames Visser en Van Dongen en de heer Boomsma wer den daar opgewacht dus gingen zij on middellijk op stap Wal hen meteen al opviel was de buitengewoon ongezonde gelaatskleur van het merendeel der be volking, vooral van de mannen en van de jongens Verder zagen zij overal grote hopen vuilnis liggen, waai in mensen nog bezig waren om er nog ICTS uit te kun nen halen dat bruikbaar en vooial eetbaai was Mevrouw Van Dongen zag een man die een rotte pee uit het vuil had gehaald en begon die meteen op te eten Op an dere plaatsen waren mensen bezig het astalt los te hakken voor slookscl Op het Stadhuis werd het drietal aangc

Op het Stadhuis werd het drietal aangc diend bij de chef van Sociale Zaken, atdeling Gezinshulp de heer Luurs 1 uurs beweeide, om misverstanden te voorkomen dat hi| niet lot de Nieuwe Orde behooidc, iets waai de Flakkeee naais cigcnli|k wel een beetje bang voor waren Het bureau Gezinshulp was opge richt om de viouwen bij te slaan van wie de mannen in Duitsland leweik waren gesteld Daai klopten alle mensen aan die van ellende verder geen raad meer wisten alles vanwege het hongeipro bleem Ook de kinderpolitie bood hulp alsmede een aantal Sociale Werksters meisjes die zich hiervoor vrijwillig bc schikbaar hadden gesteld len klein deel van de lading afkomstig

len klein deel van de lading afkomstig uit Dirksland die oorspronkelijk in zijn geheel voor de 1KB keukens was be siemd werd dooi de kleine delegatie af ge/onderd voor hel weik van het bezoch te buieau Toen zij terug aan boord kwa men hadden de overigen al heel wal werk vernchl

I en koerier zou de van Elakkee meege nomen brieven bezorgen In die brieven werd melding gemaakt dat hun familie op I lakkce een voedselpakket met de 1 cba hadden meegegeven De koeiicr kices: daaivooi een pakket levcnsmidde len "

Wat zal er in zo n pakket, vioeg ik aan de gebroeders Bakker te Dirksland (21 september 1994)

De inhoud bestond uit:

I kg meel, veqxikl in een papieren zak

I kg erwten of bruine bonen en verder geioosterd biood

s Middags kwam een aantal Sociaal Werksters het schip Leba bezoeken Daarna gingen de vier Flakkeese dames met hen mee om een bezoek te brengen aan een aantal kraamafdelingen, o a werd een bezoek gebracht aan een parti culiere Kraamaldeling aan de Heemraad singel De meeste pasgeboren kindertjes waren gewoon griezelig om te zien Ook m de andeic Kraamafdelingen was het met anders Ondervoede moeders en heel kleine, magere babytjes Wij kregen echt met die schepseltjes te doen als we ze zagen liggen, schreef mevrouw Van L^ongen in haar verslag Maar hun aan wezigheid veroorzaakte toch blijde ge zichten toen zij hoorden met welk doel de dames waren gekomen

Dezelfde dames gingen de volgende dag, zaterdag 8 apiil 1945 met de Sociaal Weiksters op huisbezoek bij verschillen de gezinnen Bi) de meeste van deze ge zinnen was hongeroedeem opgetreden

Toch waren die mensen moedig Vooi een beetje eten gingen zij uren in de rij slaan en zij hielden steeds voor ogen dat de oorlog met lang meer zou duren Moed houden dus'

Maar er waren ook gezinnen waar geen stukje huisraad en geen kledingstuk meer over was Alles was verruild voor een beetje eten Daar had men soms alle moed verloren Er waren ook gezinnen bij waarvan de moeder ziek was De da mes heten daar voedselpakkeljes achter wat in alle gevallen een huilbui van blijd schap ten gevolge had Om elf uur gingen de dames Triemstra

Om elf uur gingen de dames Triemstra en Visser naar de Leba om voor de groep eten te koken De dames Leeflang en Van Dongen gingen naar Hillegersberg waar een zuster van mevrouw Leeflang werkzaam was bij de stichting 'Het oude Herman Francke huis, een tehuis voor physiek verwaarloosde kinderen Wat ZIJ daar te zien kregen was wel het

Wat ZIJ daar te zien kregen was wel het ellendigste van de hele reis Er werd voedsel beloofd en de dank die zij daar voor kregen was met te beschrijven Na du bezoek keerden zij terug naar de

Na du bezoek keerden zij terug naar de St Jobshaven maar de schuit was al ver trokken doch na enig zoeken werd de Leba op een andere plek toch weer ge Naar Den Haag

Naar Den Haag

Op de reis naar Den Haag kwamen ze nogal wal bruggen legen De mannen van de groep moesten de meeste ervan zelf opdraaien aangezien de brugwach Iers hiei maar weinig kracht voor had den Er lag echter een brug die met met de hand kon worden opengedraaid De brugwachter kreeg een voedselpakketjc en ging onmiddellijk daarop de Centrale bellen Even later kreeg hij gedurende vijf minuten stroom, omdat het een schip met levensmiddelen van het Rode Kruis gold Om zes uur kwamen ze in Den Haag aan

Om zes uur kwamen ze in Den Haag aan en vonden een ligplaats bij de (of een) gasfabriek

Mevrouw Van Dongen had zondag 9 april dienst aan boord De anderen gin gen naar de kerk De dames Visser en Leeflang gingen naar de Grote kerk in Den Haag waar ds Gravemeijer de dienst leidde Omdat de dames de Rode Kiuisband droegen, werden zij na de dienst in kontakt gebracht met de domi nee die zelf ook in het 1KB bestuur zit ling had Zij werden ook voorgesteld aan Jonkheer van As van Wijk en juffrouw Schokking, beiden weikzaam in het 1KB 's Middags ging een viertal uil de groep van de Flakkeese hulpverleners een kijk je nemen in hel door de geallieerden gebombardeerde gedeelte van Den Haag (21 februari 1945 Laakkwartiei) Die aan blik was meer dan verschrikkelijk s Nachts beleefden zij nog een klem

s Nachts beleefden zij nog een klem avontuurtje aan boord van de Leba Tegen half vijf werden zij gewekt, door dat een boot aan de Leba werd vastge legd Mevrouw Visser maakte alarm Zi) hoorden schuitelcnde voetstappen op de luiken en even later werd een luik open gedaan juist op de plaats waaronder de riakkeeenaars boelcerden Jan van der Gijzen vroeg met verheven stem „Wat IS er loos jongens''

Daar hadden de dieven m spé niet op ge rekend en maakten dat ze zo snel moge lijk met hun bootje weg kwamen

BIJ de buurman schipper hadden de die ven meer succes gehad

s Maandags voer de Leba van de lig plaats bij de gasfabriek naar de Calland kade waar het gedeelte van de voedsel voorraad voor Den Haag gelost zou wor den Pas de dinsdag daaropvolgend kon met het lossen worden begonnen Toen waren de wagens en kanen o a van de groenteboeren gekomen om het voedsel te vervoeren

Zij brachten die middag ook een bezoek aan de uitdelingspost van het 1KB voor kinderen en voor hongeroedeempaticn ten aan de Nunspeelsiraat Doordat de stroom ieder ogenblik was uitgevallen (de keukens kookten merendeels elek Irisch) was het eten die middag erg laat De mensen moesten uren aaneen in de ri) slaan voor hun potje eten Drie van de vier dames brachten voorts

Drie van de vier dames brachten voorts nog een bezoek aan de Kraamafdeling van het ziekenhuis aan de Zuidwal Wat hun gelukkig wel opviel was dat de baby s er hier veel beter uitzagen dan dat in Rotteidam het geval was Wat betreft de voedselpakketten voor de

Wat betreft de voedselpakketten voor de Kraamafdelingen in Den Haag werd bc sloten de verdeling daarvan over te laten aan de heer Zwart van het 1KB Verder werd nog een bezoek gebracht

Verder werd nog een bezoek gebracht aan het Kinder asiel aan de Laan van Meerdervüort Het was rond vijf uur en toen al lagen de kinderen daar op bed

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen