Klederdracht, teken van verbondenheid

Wanneer de jonge koningin Wilhelmina in september 1898 wordt ingehuldigd, wordt ze ov met cadeaus. Naast juwelen, kunstwerken en een gouden koets krijgt ze ook enkele tentoonstellingen aangeboden. Twee dagen na haar inhuldiging bezoekt ze in het Rijksmuseum een expositie over de Oranje-Nassaus. De Rembrandttentoonstelling in het Stedelijk museum krijgt eveneens koninklijke visite.

Minder bekend is Wilhelmina’s bezoek aan een tentoonstelling over klederdracht. Meer dan 240 verschillende kostuums krijgt ze te zien, waaronder enkele uit Nederlands Oost-Indië. De jonge koningin is na afloop zo enthousiast, dat ze de tentoonstelling laat overbrengen naar het Rijksmuseum en vervolgens naar het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem. Door slechte opslag gaat een groot gedeelte van de collectie later helaas verloren.

Vijftig jaar na Wilhelmina’s inhuldiging wordt er opnieuw een collectie streekdrachten bijeengebracht. De samenstelling verloopt minder soepel dan gehoopt, want door de toenemende mobiliteit en de naoorlogse ontsluiting van het platteland is de lokale kleding sterk op zijn retour. In oktober 1949 wordt de collectie aangeboden aan Wilhelmina, die dan haar ambt al heeft neergelegd.

Wilhelmina’s blijvende interesse voor klederdracht is niet zo verwonderlijk. Op jonge leeftijd maakt zij al kennis met de streekdrachten van Nederland. Ter voorbereiding op haar toekomstige taak bezoekt ze –gekleed in streekdracht- verschillende regio’s in Nederland om kennis te maken en goodwill te kweken.

Dat de keuze voor klederdracht geen gek idee is, blijkt wel tijdens het bezoek van Wilhelmina en Emma aan Friesland in 1892. Bij aankomst krijgt de twaalfjarige prinses een Fries Kostuum aangeboden, dat de dag erna gelijk gedragen wordt. Of nou ja, gelijk…. Helaas blijkt het aangeboden oorijzer iets te klein en tijdens het aankleedproces raken de kameniers helemaal in de war. Maar eind goed, al goed, want Wilhelmina wordt mede dankzij haar modieuze geste met veel enthousiasme onthaald.

Na de geboorte van Juliana zet koningin Wilhelmina de lijn voort. Als jong meisje wordt Juliana gefotografeerd in de Axelse streekdracht en ook tijdens een bezoek aan Goes draagt de prinses Zeeuwse klederdracht. Na haar huwelijk met Bernhard verdwijnt de nationale kleding uit de garderobe van Juliana, die dankzij haar mondaine echtgenoot kennismaakt met de mode uit Parijs. De vier prinsesjes van Soestdijk krijgen tijdens het jaarlijkse defilé op Soestdijk een heel scala aan streekdracht te zien, maar dragen –net als de meeste leeftijdsgenotjes- geen kostuums. Wel wordt prinses Beatrix in 1964 beschermvrouwe van het Landelijk Comité tot Verzameling van Nederlandse volksklederdrachten, zodat er koninklijke aandacht blijft voor de collectie klederdracht van koningin Wilhelmina.

Koningin Máxima heeft Cadzandse puntbellen in haar juwelenkluisje liggen, maar veel verder dan dat gaat haar interesse in streekdracht niet. In Zweden is dat wel anders. Koning Gustav III ontwierp in 1778 een Zweeds kostuum voor de adel en burgerij en ook koningin Victoria (1862-1930) hechtte veel waarde aan nationale kleding. Rond 1900 besloot ze klederdracht te gaan dragen en daar moesten de dames aan het hof ook aan geloven, zelfs Victoria’s tuinarchitecte Marta Palme. In eerste instantie droeg Palme de streekdracht van de regio Vingåker-Österåker, maar na haar huwelijk startte ze het initiatief voor één nationale dracht. In 1903 bracht märta het Zweedse kostuum uit in de kleuren blauwgeel. Door diverse politieke gebeurtenissen werd het ontwerp tijdens haar leven nooit een groot succes.

Precies tachtig jaar na dato kwam het kostuum van Marta opeens weer volop in beeld toen koningin Silvia tijdens de Nationale Feestdag verscheen in het Zweedse kostuum. Sindsdien is de nationale dracht niet meer weg te denken tijdens belangrijke feestdagen en de verjaardag van prinses Victoria. De jonge prinses Estelle is het nieuwe boegbeeld voor het Zweedse kostuum, waardoor de lijn naar de nieuwe generatie is voortgezet.

Zweden is overigens geen uitzondering. De Noorse koninklijke familie draagt tijdens de Nationale Dag van Noorwegen ook streekdracht en de Deense familie draagt–als teken van verbondenheid- de streekdracht van Groenland tijdens bezoeken aan het land. (Groenland maakt deel uit van het Koninkrijk Denemarken.) Op normale werkdagen blijft de nationale kleding in Europa echter wel buiten beeld. In de meer traditionele landen, zoals Japan, is dat anders. De keizerin en prinsessen dragen bijvoorbeeld met regelmaat kimono’s, zoals de Houmongi: een formele kimono met kleurrijke motieven.

De keuze voor traditionele kleding sluit naadloos aan bij de strenge hofcultuur. Desondanks zien we in Japan ook steeds vaker moderne mantelpakjes en avondjurken.

Het is nu dus wachten op een nieuw boegbeeld voor traditionele kleding. Het zou jammer zijn als eeuwenoude technieken en rijke streekverhalen verdwijnen. Niet iedere vooruitgang is een verbetering.

De Deense koninklijke familie draagt bij bezoeken aan Groenland, als teken van verbondenheid, de streekdracht.

Ook de Zweedse koninklijke familie trekt tijdens de Nationale Feestdag klederdracht aan.

Tijdens de bruiloft van prinses Märtha Louise poseert de Noorse koninklijke familie in klederdracht.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen