Vechten voor te vroeg geboren baby’s

Te vroeg geboren baby’s malen niet om corona. Wat dat betreft is Van Kaam net zo druk als altijd. Een halfuurtje pauzetijd offert hij op aan een interview, dan roept het werk weer. Van Kaam staat aan het hoofd van de intensive care neonatologie in het Emma Kinderziekenhuis. Het is een subafdeling binnen het vrouwkindcentrum van Amsterdam UMC, een fusie tussen de twee grote academische medische centra van Amsterdam.

Prematuur geboren kinderen een kans geven op een zo goed mogelijk leven is zijn passie. Eentje die niet snel verveelt. „Iets kunnen betekenen voor de toekomst van kritisch zieke pasgeborenen geeft ongelooflijk veel voldoening. Het contact met de ouders maakt het extra bijzonder. Ik houd van techniek en acute geneeskunde, en die komen binnen de neonatologie ruim aan bod.”

In de afgelopen 24 jaar heeft Van Kaam de mogelijkheden voor extreem vroeg geboren kindjes zien toenemen. „Een belangrijk verschil met vroeger is de rol van de ouders. Die krijgen steeds meer gelegenheid om bij hun kind te blijven. Voorheen was hun betrokkenheid minimaal. Op de neonatale intensivecare-unit (NICU) konden ze hun handen door de gaatjes van de couveuse heen steken om hun kind te strelen. Verder werd er weinig van de ouders verwacht.”

Couveusesuites

Dat is nu wel anders. Om ouders zo veel mogelijk de kans te geven bij hun te vroeg geboren baby te zijn, hebben ze in Amsterdam niet stilgezeten. Op dit moment wordt er gebouwd aan een nieuwe NICU met plaats voor 36 kinderen. Het idee: het grootste expertisecentrum voor te vroeg geboren baby’s van Europa worden.

Waarom de vernieuwing zo belangrijk is? „We werken toe naar een systeem waarbij we het kind zo weinig mogelijk willen scheiden van de ouders en de laatsten zo actief mogelijk willen betrekken bij het zorgproces.”

Daarom komen in de nieuwe NICU familiekamers, ook wel couveusesuites genoemd. Iedere couveusebaby krijgt een eigen kamer met een eenpersoonsbed, zodat er dag en nacht een ouder bij het kind kan zijn. Dat geeft het gezin meer privacy en schept voor ouders de mogelijkheid om deel te nemen aan de zorg voor het kindje. „Voor moeders die zelf nog zorg nodig hebben, maken we speciale kamers met schuifdeuren waarachter zich de kamer van het kind bevindt.”

Een soort thuis creëren in het ziekenhuis, dat is de gedachte achter de vernieuwing. En dat is een grote verandering ten opzichte van de oude situatie. „Nu is er maar weinig ruimte in de zalen waar we meerdere kinderen behandelen, omdat alles daar volgepropt staat.”

Logisch

Het Emma Kinderziekenhuis is het derde ziekenhuis in Nederland dat voor deze insteek kiest op de NICU. Het Máxima Medisch Centrum in Veldhoven en het LUMC in Leiden gingen Amsterdam al voor.

In deze ziekenhuizen bevalt de nieuwe zorgvariant uitstekend. Het centrum in Veldhoven ziet alleen maar gezondheidswinst bij zijn kleine patiëntjes. Ook in Leiden kunnen de afdelingsleiders zich de situatie niet meer anders voorstellen.

Van Kaam vindt het een niet meer dan logische stap om ook in Amsterdam voor couveusesuites te kiezen. „Wat we tot nu toe deden, was juist ónlogisch.” Wetenschappelijk onderzoek laat

de positieve effecten van aparte familiekamers overduidelijk zien. „Ouders kunnen daardoor vaker aanwezig zijn en langer bij hun kind blijven, waardoor de borstvoeding beter op gang komt, kindjes beter groeien, er minder complicaties optreden bij de baby’s en ook de verspreiding van infecties wordt ingedamd.”

Voor de ziekenhuizen is het een behoorlijke omslag. Niet meer de verpleging staat centraal maar het gezin. „Ouders mogen straks ook aanwezig zijn als de artsen visite lopen om te vertellen hoe het gaat met hun kind. En ouders kunnen dan ook meer zorghandelingen op zich nemen. Verpleegkundigen krijgen dan vaker een coachende rol.”

Gevaren

Ondanks deze verbeteringen zijn er nog steeds veel gevaren die het leven van een extreem vroeg geboren baby bedreigen. Die veranderen helaas niet met de komst van familiekamers.

Van Kaam: „Het grootste gevaar betreft de onrijpheid van de verschillende orgaansystemen bij een baby die tien tot zestien weken te vroeg wordt geboren. Die rijping duurt normaal veertig weken. Dan kunnen de organen het werk overnemen van de moederkoek en zelf leveren wat de moeder in de zwan-gerschap aan energie leverde.” Bij kinderen die te vroeg geboren worden, zijn de organen nog zo onrijp dat het gevaar bestaat dat er door die belasting complicaties optreden waaraan de kinderen overlijden of waardoor er schade ontstaat die op latere leeftijd zorgt voor beperkingen op geestelijk of lichamelijk niveau.

Stapje voor stapje gaat ook de zorg voor het onrijpe babylichaam echter vooruit. „De behandeling wordt steeds iets verfijnd, waardoor de uitkomsten beter worden. We zijn nu actief vanaf de 24e zwangerschapsweek maar spelen bijvoorbeeld met de gedachte om dat te vervroegen naar 23 weken. In sommige landen om ons heen doen ze dat al.”

De belangrijkste vooruitgang, zegt Van Kaam, zit ’m in de steeds betere individuele behandeling van de kleine patiënten. „We kijken de laatste vijf tot tien jaar steeds meer naar wat een patiënt nodig heeft. Vroeger gaven we een kleintje bijvoorbeeld standaard zuurstof. Toen ik in opleiding was, werd ons verteld dat prematuren niet de kracht hadden om zelf te ademen en werden ze hoe dan ook aan een machine gelegd. Nu weten we dat een kind, ook al weegt het maar 500 of 600 gram, best veel zelf kan. Meer dan we vooraf dachten. Daarmee zijn de nadelige effecten van kunstmatige beademing afgenomen. Ook is er veel vooruitgang in voeding van deze kinderen, zowel via de bloedbaan als via het maagdarmkanaal. Daardoor groeien ze beter en komen ze vaker zelf op krachten.”

Minder hoeven behandelen betekent minder complicaties. „Elke behandeling die we genoodzaakt zijn te geven, heeft bijwerkingen en een nadelig effect op andere aspecten van de gezondheid van de kinderen. Het is de kunst om alleen een behandeling in te zetten als die nodig is en de bijwerkingen zo minimaal mogelijk te houden. Eigenlijk probeer je als arts al slalommend die eerste weken door te komen met zo min mogelijk schade. Dat is millimeterwerk, zeg ik altijd.”

Wat al deze verbeteringen en nieuwe inzichten betekenen voor het overlijdenspercentage van extreem vroeg geboren kinderen, weet Van Kaam nog niet. „Dat onderzoek loopt nog.”

Cultuur

Waarom andere landen voorlopen als het gaat om de zorg voor prematuur geboren kinderen? „Dat heeft te maken met het feit dat ze eerder begonnen zijn met die behandelingen. Met de tijd krijg je dan ook betere resultaten.” En, voegt hij toe: „Er is ook sprake van een cultureel aspect. In Nederland zijn we meer dan in sommige andere landen geneigd geen kinderen op de wereld te willen zetten met een ernstige handicap. In andere landen behandelen ze prematuur geboren kinderen daarom eerder en langer door, in de hoop op een gunstige uitkomst. Zelfs als dat leidt tot meer kinderen met een handicap. Dat feit kleurt ook de overlijdenspercentages.”

DIT IS HET SLOT VAN EEN DRIELUIK OVER PREMATURE GEBOORTES.

Een vertrouwd gezicht

Karin Tanger (25): „Toen ik ruim vijf jaar geleden als hbov-stagiair op een high care neonatologieafdeling geplaatst was, dacht ik in eerste instantie: wat moet ik hier? Ik had nog nooit bij een baby een luier verschoond. In het begin heb ik dan ook erg moeten wennen. Maar ik ging het vak steeds leuker vinden. Op de neonatologie verzorg je niet alleen een baby maar een heel gezinnetje.

Na het afronden van mijn studie heb ik daarom gesolliciteerd naar een baan op de neonatale intensivecare-unit in het VUmc in Amsterdam.

Ik werk hier nu vijf jaar, waarvan de eerste anderhalf jaar nog onderdeel van mijn specialisatieopleiding was. Niet alleen vangen we baby’s op vanaf 24 weken zwangerschap, maar ook kinderen die op tijd zijn geboren maar bijvoorbeeld tijdens de bevalling zuurstoftekort hebben gekregen.

Op de NICU ontmoet je ook hun ouders in wat een heel spannende tijd voor hen is. Ouders met een extreem prematuur geboren baby komen in een achtbaan terecht. Er leven zo veel vragen, er is zo veel onzekerheid. We kletsen heel wat af naast de couveuses. Dat maakt dat je voor ouders een vertrouwd gezicht wordt.

Ik merk dat anderen zich weinig voor kunnen stellen bij het feit dat ik soms voor baby’tjes van 500 of 600 gram moet zorgen. Misschien moet je ook een beetje gek zijn om dit werk te doen.

Het heeft me in elk geval door een andere bril naar zwangerschappen laten kijken. Toen iemand in mijn omgeving 38 weken zwanger was zei ik: Wat goed! Maar zij zei: Ik moet nog twee weken, hoor. Ik had toen pas door dat ik haar zwangerschapsduur heel anders benaderde dan zijzelf.

Of het me bijblijft als het niet goed al oopt? Ik kan het voor mezelf beter beredeneren als dat gebeurt bij een kindje van 24 weken dan wanneer een ogenschijnlijk volledig gezonde en voldragen baby overlijdt aan het eind van de zwangerschap. Het is natuurlijk in beide gevallen even erg, maar van een extreem prematuur geboren kindje weet je dat het met 10–0 achterstaat omdat de longen en hersens bijvoorbeeld nog lang niet volledig ontwikkeld zijn.

Gelukkig zijn er ook veel positieve verhalen op de NICU. Het is bijvoorbeeld superleuk als ouders na een jaar, op de eerste verjaardag van het kind, langskomen om te laten zien hoe groot hun kind is geworden. Dit werk is echt mijn passie geworden. Ik heb ook heel veel zin in de veranderingen die gaan plaatsvinden op de NICU met de komst van eenpersoonskamers. Natuurlijk gaat het mijn werk als verpleegkundige behoorlijk veranderen, maar het is een leuke uitdaging.”

NICU: ic voor prematuren

De intensive care voor pasgeborenen wordt neonatale intensivecare-unit (NICU) genoemd. Dit is een zeer gespecialiseerde afdeling neonatologie. Slechts tien Nederlandse ziekenhuizen hebben een NICU. Ernstig te vroeg geboren kinderen (24 tot 30 weken zwangerschap) worden standaard op de NICU opgenomen. Als de baby’s zich goed ontwikkelen, mogen ze naar een highcareafdeling, en tot slot naar de medium care.

OP DE HOOGTE BLIJVEN VAN DE NICU IN AMSTERDAM? ZIE DE INSTAGRAMPAGINA BABIESAREOURBUSINESS.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen