Afzien in de Zuid Limburgse heuvels

Een paar straten, een kerk en een café; meer is het Zuid-limburgse Mesch niet. in dit dorpje wonen koning Will Alexander en koningin Máxima op 12 september de nationale start bij van de viering van tachtig jaar vrijheid (zie kader.) Het plaatsje telt nog geen 400 mensen, en de stilte hangt er als een mist tussen de huizen. Toch werd hier geschiedenis geschreven. Amerikaanse militairen bevrijdden Mesch op 12 september 1944 als eerste dorp in Nederland van de Duitse bezetting. Vanaf dat moment ging de opmars snel naar het noorden. Helaas stokte die een week later bij Arnhem (”Een brug te ver”), waarna de kwellende Hongerwinter volgde. Het zou tot 5 mei 1945 duren, voordat heel Nederland was bevrijd.

Kruispunt

Leonard j. Hoffman –geboren op 17 februari 1922– was de eerste Amerikaanse soldaat die tijdens de bevrijding van Nederland om het leven kwam. Slechts negen maanden eerder was hij getrouwd met Nora j. lyons. leonard was het jongste kind uit een gezin en de eerste van alle gezinsleden die stierf.

Op 12 september 1944, een dinsdag, naderde de A-compagnie de grens tussen België en Nederland. De militairen van de 30e Amerikaanse infanteriedivisie Old Hickory kwamen vanuit de Ardennen. Er werd hevig geschoten vanuit de Duitse linie bij een kruispunt 800 meter ten zuiden van de Nederlandse douanepost.

De bevelvoerende kapitein van de eenheid maakte een aanvalsplan, waarbij de Duitse linie van drie kanten tegelijk zou worden bestormd. Bij die actie bereikte luitenant Maloney met zijn mitrailleursectie de Nederlandse grens bij grenspaal 35. Tijdens dit korte, maar hevige gevecht sneuvelde Hoffman, 22 jaar oud. Hij is begraven op de Amerikaanse erebegraafplaats in het Belgische Henri-Chapelle. Opvallend, omdat de meeste Amerikanen die in Zuid-limburg sneuvelden op de erebegraafplaats in Margraten zijn begraven. Strakke gazons, imposante monumenten en nauwkeurig in waaiers geplaatste kruisen en Davidsterren, alle 8301 van stralend wit marmer, maken dit tot een indrukwekkende plek. De begraafplaats in Margraten is overigens Amerikaans grondgebied, in ”eeuwige bruikleen” gegeven door Nederland.

Route

Wie door de geschiedenis van het einde van de Tweede Wereldoorlog wil fietsen, kan niet om Zuid-limburg heen. Download op de website van ”Visit Zuid-limburg” de route ”Bevrijding van het Maasdal” (19 kilometer), huur een fiets in Maastricht, houd de rivier de Maas aan de rechterhand en zak af naar het zuiden, van knooppunt naar knooppunt.

Als traktatie volgt onderweg een schitterend gezicht op de ruim 100 meter hoge Sint-Pietersberg en natuurlijk het stroomgebied van de Maas, de rivier die hier de grens tussen Nederland en België vormt. Pak bij Eijsden het pontje, om even bij de zuiderburen te kijken. Scheepvaartverkeer is er nauwelijks, dat gaat bijna allemaal door het Albertkanaal. Na het dorp Eijsden (tip: heerlijk ijs bij Angelati aan de Vroenhof) even door naar de Muggehof. De toenmalige bewoners van deze boerderij, de familie Smeets, hadden in september 1944 de eer om als eerste Nederlanders te worden bevrijd. De Amerikanen bereikten de boerderij met pantserwagens, waarna ze hier halt hielden om met artillerievuur het gebied vrij te maken van Duitsers.

Via Mariadorp en Rijckholt (met langs het fietspad Eetcafé Riekelt, dat de voorbijganger eerder op urk dan in Zuid-limburg zou verwachten) komt Gronsveld in zicht. Bij de bevrijding van dit dorp sneuvelde de 21-jarige Amerikaanse sergeant Raymond F. Gargenes uit Myerstown in de staat Pennsylvania. Op de kruising waar het monument voor Gargenes staat, kwamen de infanteristen van Old Hickory en de cavaleriegroep Red Horse samen.

Steen

De volgende stop ligt in Cadier en Keer, via de Bronckweg. Het eerste stuk langs dit provinciale weggetje gaat nog wel, maar eenmaal tussen de bomen loopt de weg vervelend steil omhoog. Hier is een fiets met versnellingen en/of trapondersteuning een must. Anders is het zwaar afzien. Cadier en Keer ligt op het Plateau van Margraten, op een hoogte van 130 meter. Eenmaal boven biedt het een fraai panorama op Maastricht en het Maasdal.

Ook hier een monument, een grote steen met een plaquette. Op 13 september 1944 kwam op deze plek de 35-jarige soldaat Albert H. Strahle jr. uit Texas om het leven. Hij stierf, toen hij op dit kruispunt in Cadier en Keer een schuttersputje aan het graven was en onder vuur werd genomen door een Duitse sluipschutter, die zich had verstopt in een boom. Het gemeentebestuur van de woonplaats van Strahle, Mission, was zo onder de indruk van het herdenkingsmonument in Cadier en Keer, dat het ook besloot om een monument op te richten.

Strahle was geen beroepsmilitair, maar een reservist. Zijn training kreeg hij in februari 1944 in Camp Wheeler in Georgia. Daarna werd hij ingescheept naar Engeland. Op 31 juli 1944 stak zijn eenheid over naar Frankrijk. Strahle was enig kind. in 1939 trouwde hij met lilian Pearson. Het paar bleef kinderloos. Op verzoek van zijn ouders werd het lichaam van Strahle na de oorlog overgebracht naar zijn geboorteplaats, waar hij op 9 april 1949 in een mausoleum te ruste werd gelegd.

„Vrijheid is niet vanzelfsprekend”, staat er op het monument in Cadier en Keer. De dood van Albert H. Strahle jr. en vele geallieerde militairen met hem, tachtig jaar geleden, onderschrijft dat.

80 Jaar vrijheid

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima hopen op donderdagmiddag 12 september in het Zuid-Limburgse Mesch de nationale start bij te wonen van de viering van 80 jaar vrijheid. Op deze dag staat de start van de bevrijding van Limburg en het zuiden van Nederland centraal. In 2024 en 2025 viert en herdenkt Nederland dat het tachtig jaar geleden werd bevrijd en dat er sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog vrijheid is.

Op verschillende momenten en plaatsen wordt tachtig jaar vrijheid gevierd en herdacht. Leden van het Koninklijk Huis en van de regering wonen in het lustrumjaar diverse evenementen bij. Zij ondersteunen daarmee de inzet voor waarden als vrijheid, recht en democratie, die nooit vanzelfsprekend zijn.

www.4en5mei.nl/80-jaar-vrijheid

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen