Bekijk het origineel

Hypegiaphobia

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Hypegiaphobia

3 minuten leestijd

We hebben allemaal wel eens last van hypegiaphobia. Hypegiaphobia, uit te spreken als hai-pe-dji-a-fo-bi-a, staat voor de angst om verantwoordelijkheid te nemen. We worden geacht iets te doen. Maar we lopen er met een grote boog omheen, kijken de andere kant op, knijpen een oogje dicht of steken figuurlijk onze kop in het zand. We willen immers onze vingers niet branden, niet op andermans tenen staan of niet ons gezicht verliezen.

Griepje

Er zijn voorbeelden te over van hypegiaphobia. Het is de werknemer die ziet dat zijn baas fraudeert, maar die dit niet aankaart. Het is de leraar die ziet dat een leerling in de klas wordt getreiterd, maar die niet ingrijpt. Het zijn de buren die zien dan een bewoner zichzelf ernstig verwaarloost, maar die dit laten gebeuren. Het zijn de kerkgangers die zien dat een trouw gemeentelid langzaam afhaakt, maar die passief toekijken. En het is de ouder die ziet dat een eigen kind op het verkeerde pad komt, maar die hier niets tegen doet.

Hypegiaphobia is meer dan een griepje. Het is een wijdvertakte, diepgewortelde maatschappelijke ziekte. Zo beschrijft het vorige maand verschenen boek "Managers zijn struisvogels" dat een op de vijf managers zelfs systematisch vluchtgedrag vertoont. Men bukt omdat men bang is fouten te maken of omdat het de carrière schaadt. Hypegiaphobia leidt ertoe dat zwakken niet worden geholpen, problemen niet worden opgelost en verantwoordelijkheden blijven liggen.

Hypegiaphobia is een verschijnsel van alle tijden. Het is diep ingebakken in de menselijke natuur en bestaat al zolang de mensheid er is. Was het immers niet Adam die de verantwoordelijkheid voor het eten van de boom der kennis des goeds en des kwaads afschoof op Eva? En schoof Eva het vervolgens niet af op de slang? En was het niet Kaïn die zei: "Ben ik mijns broeders hoeder?" Niet voor niets vertelde Jezus de gelijkenis van de barmhartige Samaritaan, waarbij de Leviet en de priester symbool staan voor de menselijke aard.

Dat hypegiaphobia zo diep is geworteld, betekent nog niet dat we ons erbij neer moeten leggen. De negatieve gevolgen van hypegiaphobia zijn immers te groot. En Jezus roept ons ook niet voor niets op om het voorbeeld van de barmhartige Samaritaan te volgen.

Hier ben ik

Hoe is hypegiaphobia aan te pakken? Veelal wordt het opstellen van wetten en regels als oplossing gezien. Door per situatie precies te formuleren wat iemand moet doen, neemt het verantwoordelijkheidsbesef toe. Wetenschappelijk onderzoek toont echter het tegengestelde effect. Hoe meer regels, des te minder managers en werknemers zich verantwoordelijk voelen.

Echter, het afschaffen van regels is onvoldoende. Mensen moeten worden gestimuleerd om hun verantwoordelijkheden op te pakken. Dit vereist doorgaans meer ruimte om fouten te kunnen maken, om een eigen mening te geven en meer tijd en aandacht voor elkaar. En ook dat mensen die weglopen voor hun verantwoordelijkheden worden aangesproken.

Vooral vergt het voorbeeldgedrag van gezagdragers. Dat zij niet vluchten, maar dat zij staan voor hun zaak. Net zoals Luther het treffend zei tijdens de Rijksdag van Worms: "Hier sta ik." Of zoals Samuël zei: "Zie, hier ben ik."

De auteur is hoogleraar bedrijfsethiek aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en directeur bij KPMG Integriteit. Reageren aan scribent? nietbijbroodalleen@refdag.nl.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 13 juni 2008

Reformatorisch Dagblad | 17 Pagina's

Hypegiaphobia

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 13 juni 2008

Reformatorisch Dagblad | 17 Pagina's

PDF Bekijken