Het 33e Bachconcert in de Hervormde Kerk te Middelharnis

Dietrich Buxtehude (1637-1707) was in Bachs jonge jaren voor hem een lichtend voorbeeld. In oktober 1705 vroeg de jonge Johann Sebastian aan zijn kerkenraad (hij was organist van de Neue Kirche in Arnstadt) verlof om een maand zijn licht te kunnen gaan opsteken bij de grootmeester. Buxtehude was organist aan de Marienkirche in Lübeck en verspreidde een grote roem vanwege zijn composities en improvisaties. De kerkenraad toonde begrip voor deze wens en Bachs verzoek werd ingewilügd. Zijn neef, Johann Ernst Bach, zou zijn plaatsvervanger zijn. Nog in dezelfde maand vertrok Bach. Lübeck lag 350 km van Arnstadt verwijderd. Bach legde de afstand te voet af... In de Manenkirche stond een prachtig orgel. Buxtehude heeft Bach waarschijnlijk voorgesteld om zijn opvolger te worden. Twee jaar tevoren had hij daarover al ges

Twee jaar tevoren had hij daarover al gesproken met andere jonge musici (Mattheson en Händel). Wie organist wilde worden in Lübeck verphchtte zich echter wèl om in het huwelijk te treden met de dochter van zijn voorganger. Zo had Buxtehude het zelf ook gedaan. Mattheson en Händel hadden bedankt... en Bach blijkbaar ook. Intussen werden de vier weken respijt die

Intussen werden de vier weken respijt die Bach had gevraagd vier maanden. Bij terugkomst bleek de kerkenraad niet erg te spreken...

In Bachs ontwikkeling als componist heeft het verbhjf als 20-jarige belangrijke gevolgen gehad. Bach zou niet zijn geworden tot hoe we hem kennen, wanneer hij niet invloeden van Buxtehude had ondergaan. Dit jaar is dat precies 300 Jaar geleden. Een dankbaar onderwerp voor een concert met uiterst fraaie orgelmuziek!

Ongetwijfeld heeft Bach veel geleerd van de grote Noordduitse meester. Uit vele composittes blijkt dat ook. Belangrijke kenmerken bij Buxtehude zijn onder meer de 'stylus phantasticus', de vrije, toccata-achtige stijl, en daarnaast de vele koraalbewerkingen met solostem. Soms is Buxtehudes koraalmuziek geschreven in de vorm van een koraalfantasie, vaak zeer uitgebreid, met gebruikmaking van veel klavierwisselingen en echo-effecten Al die elementen zie je bij Bach terugkomen. Intussen, Bach bhjft Bach; hij weeft het in zijn eigen stijl in!

Het grote, drieklaviers orgel m de Hervormde Kerk te Middelhamis heeft een veelheid aan kleurmogelijkheden om deze prachtige muziek tot klinken te brengen.

Het programma opent met de Toccata en Fuga in d (BWV 565) van Bach. Een zeer karakteristiek voorbeeld van de gedurfde en vütuoze aanpak van de jonge Bach. Dit stuk - misschien wel het allerbekendste Bachwerk! - geeft een uitstekende indruk van het jeugdige orgelspel van Bach. Een spetterend pronkstuk, geschreven door een ontluikende meesterhand, voorbode van Bachs latere rijpe orgelkunst èn onmiskenbaar geïnspireerd door de vnje stijl van Buxtehude! Het tweede programmapunt omvat twee

Het tweede programmapunt omvat twee koraalbewerkingen over het van oorsprong vroeg-middeleeuwse adventlied 'Nun komm' der Heiden Heiland', eerst van Buxtehude (BuxWV 211) en vervolgens van Bach (BWV 659). Het is heel boeiend om te zien hoe Bach elementen uit Buxtehudes stijl overneemt: Bachs bewerking betreft de grote en indrukwekkende compositie uit de 'Leipziger Choräle', die hij pas enkele tientallen jaren nä 1705 schreef. Vooral het laatste gedeelte (coda) is heel duidelijk een variant op Buxtehude, zij het in een wat 'modernere' jas. De grote Toccata en Fuga in F (BuxWV

De grote Toccata en Fuga in F (BuxWV 156) is in het programma opgenomen als tegenhanger van de als eerste gespeelde Toccata en Fuga van Bach. Het stuk bevat twee fuga's, omrankt door allerlei virtuoze gedeelten. Een compositie van een dynamisch karakter, heel geschikt om alehlei registraties te laten horen.

Van alle koraalgebonden Orgelwerken van Buxtehude is het 'Te Deum Laudamus' zonder twijfel het meest mdrukwekkendste. Een uitzonderlijk werk, bestaande in vijf delen. Een veelheid aan 'affekten' (emoties) wordt gecombineerd met een veelheid aan technieken, zodat dit stuk een welhaast gehele samenvatting is van een eeuw Duitse orgelkunst.

Het concertprogramma sluit af met twee keer een Passacaglia, evenals bij de twee 'Nun komm...'-koralen (BuxWV 161) is één van diens meest bekende composities: een heel eenvoudig basthema wordt door het hele stuk heen herhaald en is letterlijk de 'basis' tot een groot aantal variaties. In zijn PassacagUa munt Buxtehude uit in fraaie melodielijnen en een heel zangnjke manier van muziek maken. Zonder twijfel kende de jonge Bach dit stuk en bewonderde hij het. Bachs grote Passacaglia en Fuga (BWV 582) is waarschijnlijk ontstaan naar aanleiding van de ontmoeting met Buxtehude in 1705. Dit Bachwerk is dus op nog zeer jonge leeftijd gecomponeerd; toch geeft het de indruk een heel rijp stuk te zijn. Bach voorziet in 20 variaties en een indrukwekkende fuga. Eén van de meest geliefde Bachwerken, misschien wel geschreven als eerbetoon aan Dietnch Buxtehude!

Al met al een concert met een bijzondere inhoud, waarvoor u dan ook van harte wordt uitgenodigd!

Paul Kieviet studeerde aan het Rotterdams Conservatorium de hoofdvakken Orgel (Docerend Musicus en Uitvoerend Musicus), Kerkmuziek en Theorie der Muziek. Sinds 1984 is hij vaste bespeler van het Meere-orgel in de Hervormde Kerk te Sommelsdijk. Sinds 1990 daarnaast van het grote Leeflang-orgel in de Hervormde Kerk te Middelhamis.

Als kerkmusicus is hij in het bezit van de eerste graads bevoegdheid. Rond de beide orgels bouwde hij een bloeiende lespraktijk op. Vele leerlingen behaalden prijzen op regionale en nationale concoursen. Vele jongere en oudere organisten werden en worden door hem opgeleid. Als docent muziektheorie is hij verbonden

Als docent muziektheorie is hij verbonden aan de Muziekschool Goeree-Overflakkee. Hij gaf vele concerten, ook voor de radio (EO, NCRV). Eerste pnjswinnaar werd hij aan het Nationale Orgelconcours te Leiden (1985). Hij studeerde improvisatie, onder meer bij Klaas Bolt aan de Internationale Zomeracademie te Haarlem. Behalve op orgel concert Paul Kieviet op cla

Behalve op orgel concert Paul Kieviet op clavecimbel en clavichord. De CD 'Paul Kieviet speelt eigen composities' legt getuigenis af van eigen werk.

Het concert begint om 20.00 uur en zal ongeveer een uur duren. De toegang is uw gift aan de uitgang.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen