Avondlied #3

5 Blijf bij mij, Heer’

Blijf bij mij, Heer’, want d’ avond is nabij.

De dag verduistert, Heere, blijf bij mij!

Als and’re hulp m’ ontbreekt, geluk m’ ontvliedt,

der hulpelozen hulp, verlaat mij niet!

(…)

’k Heb U altijd van noode, dag en nacht,

slechts Uw genâ verwint des boozen macht.

Wie kan als gij mijn gids en sterkte zijn?

Blijf bij mij, Heer’, in nacht en zonneschijn!

(…)

Houd hoog Uw kruis voor mijn verdonk’rend oog,

Licht in de schemer, leid mij naar omhoog!

De morgen daagt, de schaduw gaat voorbij:

in dood en leven, Heer’, blijf mij nabij!

Henry Francis Lyte (1793-1847). Vertaald door Herman Pieter Schim van der Loeff (1837-1906) vers 1 en 3; Evert Louis Smelik (1900-1985) vers 2 en 4; Pieter Boendemaker (1893-1977) vers 5. Later door Willem Barnard; Ad den Besten en Willem Johan van der Molen.

5. Afscheidslied

Ds. Lyte is de 50 nog niet lang gepasseerd als zijn zwakke gezondheid hem ertoe dwingt afscheid te nemen van zijn gemeente in een engels vissersdorp. Hij lijdt aan tuberculose. Na de emotionele, beladen dienst, de middagrust en de laatste strandwandeling die daarop volgt, trekt de predikant zich terug in zijn studeerkamer om het lied afte maken dat hij wil achterlaten. De volgende dag zal hij voorgoed naar Frankrijk vertrekken, maar deze verzen moet hij op vaderlandse bodem voltooien. Ze zijn geïnspireerd door de preek over de emmaüsgangers die hij deze ochtend heeft gehouden. „Blijf met ons”, zeiden zij tegen de opgestane Heiland, „want het is bij den avond, en de dag is gedaald.” Twee maanden later sterft ds. Lyte in Frankrijk, maar zijn lied overleeft hem tot in lengte van jaren en tot in Nederland toe. Daar verschijnen aanvankelijk couplet 1, 3 en 5 in christelijke liedbundels, pas later het hele lied. Na verloop van tijd wordt het opnieuw vertaald, nu als ”blijf mij nabij, wanneer het duister daalt”. Willem barnard, een van de hertalers, zal het „een van de meest geliefde liederen van de engelstalige christenheid” noemen.

6 Avondgebed

Heer’, blijf bij ons,

want het is avond en de nacht zal komen.

Blijf bij ons en bij uw ganse Kerk

aan de avond van de dag,

aan de avond van het leven,

aan de avond van de wereld.

Blijf bij ons met Uw genade en goedheid,

met Uw troost en zegen,

met Uw woord en sacrament.

Blijf bij ons wanneer over ons komt

de nacht van beproeving en van angst,

de nacht van twijfel en aanvechting,

de nacht van de strenge, bittere dood.

Blijf bij ons in leven en in sterven,

in tijd en eeuwigheid.

Amen

Toegeschreven aan Maarten Luther (1483-1546); maar gedicht door Georg Christian Dieffenbach (1822-1901). Vertaald door Jörg Zink

6. Niet van Luther

Wonderlijk genoeg worden deze woorden al decennialang ten onrechte toegeschreven aan maarten Luther. Het is echter niet de reformator die ze schreef, maar een volgeling die eeuwen later leefde; de Duitse dominee Dieffenbach. Deze komt wel uit de Lutherse traditie en in die kringen zal het lied ook veel gebruikt worden. Het sluit aan bij de vraag die de emmaüsgangers aan Jezus stelden, toen zij Hem als de Heere herkenden: „blijf bij ons.” Ook het destijds al bestaande lied ”Ach bleib bei uns, Herr Jesu christ” van bach moet Dieffenbach geïnspireerd hebben, want dat is in zijn dagen breed bekend. In Duitsland wordt Dieffenbachs avondgebed al snel gezongen op de melodie van maarten Luthers bekende ”erhalt uns, Herr, bei deinem Wort”. Bij ons krijgt het veel later bekendheid, namelijk als het in 1973 in het Liedboek van de Kerken belandt. Tien jaar daarna zorgt roel Smit voor muziek erbij. De dichter leeft dan allang niet meneer. Hij blijft behalve als evangelisch-luthers predikant ook bekend als schrijver van kinderliederen en kinderboeken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen