Voorwerpelijke-Onderwerpelijke Prediking (3)

Waarom Is De Onder-Werpelijke Prediking Noodzakelijk?

We hebben reeds aandacht gegeven aan de noodzakelijkheid van de voorwerpelijke prediking; nu hetzelfde aangaande de onderwerpelijke prediking. Waarom is deze noodzakelijk:

I. Zo is de prediking bediening van het Woord, zoals het bedoeld is. Deze prediking is scherp en ontdekkend, maar ook pastoraal, zoekend te vertroosten de armen van geest en te spreken naar het hart van Jeruzalem. Juist de onderwerpelijke prediking ademt de liefdevolle bewogenheid met zielen op reis naar de eeuwigheid.

II. De onderwerpelijke prediking toont duidelijk dat geloof niet alleen iets van het verstand is, maar ook van de doorleving van het hart. De onderwerpelijke prediking gaat in op hoe het toegaat in het hart dat door Gods Geest bearbeid wordt. Niet allereerst hoe God Zijn volk bekeert, maar wat Hij ze allen leert bij aanvang en voortgang. Daar is ook aandacht voor hoe dat een werkelijkheid wordt in het leven van een mens. Wat is het Bijbelse kennen en geloven?

III. Bij de onderwerpelijke prediking komt het leven uit God aan de orde. Automatisch dan ook de kenmerken van Gods kinderen. Hier gaat als vanzelf een separerende werking vanuit. Bij een twee-wegenprediking gaat het er niet alleen om dat het duidelijk moet zijn dat er twee wegen zijn, maar er moet ook duidelijk gemaakt worden wie waarop wandelen. Dat maakt de onderwerpelijke prediking duidelijk. Veel vijandschap tegen de onderwerpelijke prediking komt voort uit het feit dat een godsdienstig kerkmens er niet buitengezet wil worden en niet totaal afhankelijk wil zijn van Gods vrije genade en leiding. Voor de onderwerpelijke prediking is persoonlijke kennis van het mensenhart en van het geestelijke leven, zoals Gods Woord ons dat tekent en o.a. de belijdenisgeschriften innig verwoorden, onmisbaar. Ds. I. Kievit schreef over prediking en prediker het volgende: ‘De vraag moet dus zijn: kan ik de theologische structuur van mijn tekst vinden: de daad Gods in Zijn Woord vervat vaststellen? Hoe lopen de lijnen en hoe werkt deze waarheid in het leven des geloofs in de Kerk Gods van alle eeuwen. Hoe affecteert, hoe doet deze bepaalde waarheid de ziel aan? Zo wordt de prediking bediening des Woords in de rijke God verheerlijkende zin. Om dat te kennen wordt ongetwijfeld een teer geestelijk leven vereist en levende bevinding met geheiligd verstand, benevens geoefendheid in de Schriften. (…) Alleen hij die leeft het leven der Kerk en in de verheerlijking van Gods deugden zijne zaligheid vond, zal tot het ambt geroepen er ook toe bekwaamd worden.’

Gevaren Van Een Te Onderwerpelijke Preek:

Een te onderwerpelijke prediking heeft verschillende gevaren in zich: I. De prediking kan los komen te staan van Gods Woord. Dat berooft de prediking van zijn gezag, maar opent ook de deur voor allerlei geestelijke dwalingen. Wat zijn de woorden van wijlen ds. I. Kievit treffend en waarschuwend: ‘Een eenzijdige onderwerpelijke prediking is ook verkeerd, want dan raakt men de waarheid Gods in haar verband kwijt. Feitelijk is het dan ook geen prediking, maar een gemoedelijk woord waar gewoonlijk zeer veel onschriftuurlijks in zit, al klinkt het zeer waar. (….) Wij vloeien door als onze ervaring niet aansluit bij het Woord en daarin haar voorbeeld en toetssteen vindt. De Schrift komt dan achteraan. Gewoonlijk gaat dit doorvloeien gepaard met een verkrachten van het Woord door dwaas vergeestelijken om het pasklaar te maken voor eigen zonderlinge ideeën. Dat heeft weer tot gevolg dat alle vastheid des Woords ondermijnd wordt, ook al houdt men in theorie het gezag der Schrift nog hoog. Vergeestelijken is trouwens veel gemakkelijker dan de geestelijke zin der Schrift te ontdekken. Dat laatste gaat alleen bij Geesteslicht, maar vergeestelijken kan men zeer wel bij eigen lamp. (….) De eenzijdig onderwerpelijke prediking voert af van God en dringt den mens in het middelpunt.’

II. De visie op de zekerheid van het geloof kan vertroebelen. Dit gebeurt als de zekerheid van het geloof in de eerste plaats verbonden wordt aan de ervaring, het gevoel of de beleving. De zekerheid van het geloof is allereerst verbonden aan het Woord van God en de beloften van het Evangelie. Het kan dus zo zijn dat waar men onderwerpelijk de tobbers probeert te helpen, ze alleen maar verder van huis raken, omdat de betrouwbare gronden voor de zaligheid niet het uitgangspunt zijn van de prediking. De te onderwerpelijke prediking kan dus zelfs gevaarlijk zijn voor een mens op reis naar de eeuwigheid. Iemand die verlangt naar een onderwerpelijke prediking, vanuit het verlangen naar herkenning of een genoemd worden bij de naam, zou nog wel eens het meeste baat kunnen hebben bij een meer voorwerpelijke prediking, waar het onderwerpelijke natuurlijk niet in ontbreekt. Dat geldt overigens ook andersom.

Samenvattend:

Het gaat dus niet om een prediking die of voorwerpelijk of onderwerpelijk van aard is, maar die voorwerpelijk-onderwerpelijk van aard is. In een harmonische eenheid aan elkaar verbonden, maar wel in de genoemde volgorde. Hier mag en moet de prediking aan getoetst worden. Daarbij moet wel bedacht worden dat niet iedere prediker precies gelijk is. De ene prediker is misschien iets voorwerpelijker en de andere iets onderwerpelijker. Waar het om nuance gaat maakt het niet het verschil uit tussen waar of vals. Dit alles kan weleens onderwerp van gesprek zijn tussen predikant en kerkenraad of gemeentelid. Men bedenke hierbij wel dat het soms voor een gemeente heilzaam kan zijn, vanwege ontstane onevenwichtigheid in een bepaalde periode, iets meer het ene te horen dan het andere. God zendt Zijn dienaren, zoals Hij ze geleerd en bekwaamd heeft, tot wie Hij wil en wanneer Hij wil.

De prediker zelf wake er biddend voor om het evenwicht tussen het voorwerpelijke en onderwerpelijke te bewaken en te kijken wat zijn gemeente nodig heeft. Daarbij is niet iedere preek gelijk, want het tekstgedeelte geeft de richting aan ook wat betreft de toepassing van de preek. De prediker doet er wel wijs aan om in het licht van ons onderwerp voortdurend zijn tekstkeuze te wegen. De ene tekst is voorwerpelijker van aard en de andere onderwerpelijker. Het gaat om het voortdurend biddend bezinnen op wat aan de orde is geweest en aan de orde moet komen.

Dit spitst zich met name ook toe rond de bediening van het Heilig Avondmaal. Na bijvoorbeeld een prekenserie over de Galatenbrief, doet de prediker er wijs aan om te preken uit de Psalmen, de profeten of het leven van Jakob. De blijvende zondagse prediking uit de Heidelbergse Catechismus is in het licht van ons onderwerp onmisbaar voor een gezond geestelijk klimaat in de gemeente. Daarin komt de Schriftuurlijke eenheid tussen het voorwerpelijke en onderwerpelijke op een uitmuntende wijze aan de orde. Enerzijds de inhoud van de enige troost in leven en in sterven en anderzijds in welke weg een mens hierin door genade delen mag.

De HEERE beware ons erbij en geve in onze hersteld hervormde gemeenten en daarbuiten deze nodige en Bijbelse prediking waar die twee kanten, die we vinden in Jes. 45: 22 en Jer. 31:8a en 9a, elkaar afwisselen en mogen bevruchten. Wendt u naar Mij toe, wordt behouden, alle gij einden der aarde; want Ik ben God en niemand meer. Maar ook: Zie, Ik zal hen aanbrengen (...) Zij zullen komen met geween, en met smekingen zal Ik hen voeren; Ik zal hen leiden aan de waterbeken, in een rechte weg, waarin zij zich niet zullen stoten. Dat alles tot eer van God, tot welzijn van de Kerk en tot zaligheid van zondaren.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen