Praten met de hand; elke baby kan ’t

Er zijn kennelijk veel meer kinderen die graag iets vertellen maar daarvoor nog niet over het volledige vocabulaire beschikken. „Onze oudste dochter was een gefrustreerde baby van een maand of acht. Ze wilde veel meer dan ze kon. Op een middag lag ze huilend naast me op de bank en ze maakte een gebaar dat leek op eten. Ik gaf borstvoeding en dacht: prima, dan krijg je nog een slokje. Toen dronk ze alsof ze weken niets had gekregen” , vertelt Brechje Koster, oprichter van de website babygebaar.nl.

„Als kraamcadeau kreeg ik een boek over babygebaren. Toen onze dochter met acht maanden begon met het maken van gebaren, werd ze een kruipend woordenboekje en kon ze heel goed communiceren.” Koster wil die ontdekking dan delen met anderen. Haar man bouwt in een avond een eenvoudige website en zo ontstaat babygebaar.nl. Koster: „Terwijl ik een leuke baan had in de museumwereld werd ik al snel gevraagd voor een ouderavond in Leeuwarden en een presentatie in Roermond. Vanuit Rotterdam reisde ik het hele land door, dat was al snel niet meer te doen. Ik heb mijn baan opgezegd en langzaamaan ontstond er een heel team van docenten babygebaren door het hele land.”

IJS

Hendrina Drooger-Wessels is doof geboren en gebruikt om die reden de Nederlandse gebarentaal (NGT). Ook met haar kinderen communiceert ze in gebaren. „Toen onze oudste dochter Joliza (12) een paar maanden oud was, begon ik al met gebaren richting haar. Bijvoorbeeld met mama. Voor dat gebaar leg je een vlakke hand twee keer tegen je wang. Ik weet niet meer precies hoe oud ze was toen ze zelf haar handen ging gebruiken, net een jaar misschien. Wel weet ik nog goed de eerste gebaren die ze maakte. Ze begon met 'vis’ en al snel kon ze 'klok’ en 'mama’ , en had ze geleerd dat ze me even moest aantikken om mijn aandacht te krijgen.”

De vier kinderen van Drooger en haar man Laurens zijn op deze woensdagmiddag ook thuis. Bij de koffie wordt heerlijk Rijssens hart geserveerd; een plaatselijke specialiteit die lijkt op speculaas. Terwijl jongste zoon Cornelis (4) aan zijn moeder vertelt dat zijn 'ijs’ op is -de botercrème op zijn koekdoet hij alsof hij een ijsje vasthoudt en eraan likt. Drooger: „Hij houdt niet zo van gebaren. Maar als de kinderen maar een half woord of een halve zin uitspreken kan ik hen niet begrijpen. Met gebaren begrijp ik ze meteen. En ze kunnen het allemaal. Adriana (11) kan bijvoorbeeld erg goed vingerspellen, dus een woord letter voor letter vertalen met het handalfabet. Joliza wil graag tolk worden; ik denk ook wel dat ze die opleiding gaat doen, het past bij haar.

Voor onze dochter Marléne (8) is gebarentaal ook belangrijk. Ze is slechthorend en gaat naar een regulieren basisschool. Ze krijgt één keer per week ondersteuning van een docent van Kentalis voor het leren van NGT. Dat is goed voor de taalontwikkeling en de communicatie.”

Drooger weet uit eigen ervaring met horenden hoe belangrijk haar taal is. „Het lijkt me heel mooi als meer mensen gebaren leren. De Nederlandse Gebarentaal is mijn moedertaal, dus als meer mensen kunnen gebaren, zouden we elkaar beter kunnen begrijpen. Ik pas bijvoorbeeld eens per maand op de kinderen van een buurvrouw. Zij leren thuis gebaren via een dvd, nu kunnen ze simpele gebaren gebruiken, zoals eten en drinken. Dat is heel fijn, dan begrijp ik hen sneller.” FRUSTRATIE

Maar toch, waarom zou je als horende ouder met een horend kind gebaren gebruiken? Brechje Koster heeft er goede redenen voor: „De communicatie met je baby begint dan veel eerder en gaat zo veel makkelijker. Met acht a negen maanden kan een kindje aangeven dat het wil slapen of eten. Normaal kan een kind huilen, en als het niet krijgt wat het wil gaat dat misschien over in krijsen. Je gaat in gedachten een checklist af. Is het een boertje, een luier of honger?

Het scheelt over en weer een hoop frustratie als je weet wat er met je kind aan de hand is.” Koster weet hoe het kan gaan. „Jonge kinderen pikken veel meer op dan wij denken. Neem bijvoorbeeld de hond die ° blaft, zo’n prulleke vindt dat heel interessant om aan je te vertellen. En als er ’s avonds in een boekje een hond voorkomt, kan ’t dat weer aanwijzen en gebaren. Zo ontstaan er dus al gesprekken die het met woorden nog niet kan voeren.”

Een baby of dreumes kan al vroeg gebaren omdat de beweging van de handen onder de grove motoriek valt. De mond is onderdeel van de fijne motoriek, die zich later ontwikkelt. Koster: „Het gebruik van gebaren is een goede opstap naar het leren praten. Zo is een kind ook al veel eerder bewust met taal bezig; dat is altijd goed. Het is een soort kruipen voor het lopen; eerst gebaren en dan praten.”

De docenten die via babygebaar.nl werken, gebruiken allemaal gebaren uit de Nederlandse gebarentaal en geen zelfbedachte gestes voor kinderen. Koster: „Juist omdat die gebaren al een keer bedacht zijn, waarom zouden wij die opnieuw bedenken?

Bijvoorbeeld als je wilt slapen, dan gebruik ik mijn hand als een kussen en leg daar mijn hoofd op. Het heeft op die manier een goede overlap met doven, slechthorenden en logopedie. Ook met het passend onderwijs lijkt het me mooi dat meer kinderen de gebaren kunnen. Het is toch supertof dat mijn dochtertje in de zandbak op school kan gebaren met een klasgenootje met downsyndroom en dat ze elkaar dan begrijpen?”

Terug naar dochterlief van anderhalf, die zomermiddag, waarop ze maar blijft herhalen Ba, ba, ba. Ten slotte schakelen we over op gebarentaal. Bedoel je bah, bal of bad? Onmiddellijk wrijft ze met haar knuistje over haar borst. Dat is ’t dus: ze wil in bad. Geef haar eens ongelijk, bij 38 graden. "ft

EZELSBRUGGETJE: PAPA HEEFT EEN PRIKKENDE BAARD

Volwassenen gebruiken vaak automatisch gebaren tegenover kinderen, zoals bij de woorden lekker, eten en drinken. Hieronder een paar handige tips voor de omgang met kleine kinderen.

Papa: Met de wijsvinger twee keer tegen je kin tikken. Ezelsbruggetje om te onthouden: papa heeft een prikkende baard. Mama: Met vlakke hand twee keer tegen je wang tikken: Ezelsbruggetje: mama heeft een zachte wang.

Luier: Startpositie: houdt duim en wijsvinger gespreid en zet die tegen elkaar aan. Maak de vorm van een luier door beide handen in een boogje omhoog te laten gaan.

Klaar: Beide handen verticaal recht vooruit. Maak een kordate beweging van boven naar beneden. Een handig gebaar om bijvoorbeeld te vragen of een kind klaar is met eten.

Helpen: Startpositie: houd beide handen gespreid open. Doe dan alsof je een j touw dat verticaal voor je hangt, pakt en dat een stukje omhoog trekt. Hiermee kan je kind om hulp vragen, maar de ouder kan ook vragen of het kind hulp nodig heeft.

Genoeg: Tik twee keer met een horizontale vlakke hand tegen je kin. Zo kan je kind aangeven dat het genoeg gegeten of gedronken heeft.

Meer gebaren leren?

"Kindergebaren met Lotte & Max" is een serie dvd's die te bestellen is via de website babygebaar.nl. De dvd's zijn verdeeld in thema's waarin een serie woorden wordt geleerd. Het gebaar wordt eerst uitgelegd door een officiële tolk gebarentaal, daarna doen verschillende kinderen het na. Spelenderwijs leren kinderen zich de gebaren eigen te maken. De dvd is volgens de makers geschikt voor kinderen vanaf zes maanden.

Op hetgebaarvandedag.nl zijn veel woorden te vinden, waaronder ook een groot aantal christelijke gebaren zoals Abraham, Heilige Geest en Goede Vrijdag. Alles is uitgevoerd in de Nederlandse Gebarentaal.

Via babygebaar.nl zijn veel locaties te vinden waar een cursus gevolgd kan worden. In de cursus wordt uitgelegd waarom bij een woord een bepaald gebaar hoort, wordt toegelicht waarom je kind door gebaren niet later zal gaan praten en worden ezelsbruggetjes aangeleerd. Een cursus kost gemiddeld 70 euro voor drie bijeenkomsten, inclusief een pakket met spelletjes en lesmateriaal.

ERKENNING NEDERLANDSE GEBARENTAAL

Al meer dan dertig jaar strijden doven en slechthorenden voor erkenning van hun taal: de Nederlandse Gebarentaal (NGT).

PvdA, D66 en ChristenUnie hebben in september van dit jaar een initiatiefwetsvoorstel ingediend om de Nederlandse Gebarentaal officieel te erkennen. Ongeveer 20.000 dove Nederlanders gebruiken de taal. Er wordt al jaren door belangengroepen gepleit voor officiële erkenning.

„Door de gebarentaal als officiële taal ter erkennen krijgen zij (doven, RR) bijvoorbeeld het recht dat bij belangrijk nieuws, persconferenties en politieke debatten een tolk wordt ingezet”, aldus Attje Kuiken (PvdA). „Zoals ik me thuis voel als ik Nederlands kan praten, zo moet ons land ook een thuis zijn voor mensen die in gebarentaal com ­ municeren”, zegt Carla Dik-Faber (Christen­ Unie).

De derde initiatiefnemer is Je ssica van Eijs van D66. Zij is zelf slechthorend. „Je weet pas hoe wezenlijk communiceren met andere mensen is, als je het moet missen. Veel mensen zien gebarentaal als een soort hulpmiddel, een kruk bij het lopen. Maar dat is het niet, het is een volwaardige taal en duizenden doven zijn ervan afhankelijk.” •

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen