Boekbesprekingen

De Deutsche Ökumenische Studienausschuss (DÖSTA), een oecumenische gespreksgroep waarin niet alleen rooms-katholieke en protestantse, maar ook ‘freikirchliche’ (baptisten, methodisten, doopsgezinden) en tot één van de orthodoxe kerken behorende theologen participeren, heeft zich enige tijd gezamenlijk beziggehouden met het thema ‘vrijheid’, met als resultaat deze bundel. De bijdragen zijn verdeeld in vier clusters: (1) ‘Ökumenische Spannungspole’, (2) ‘Biblische Anstöße’, (3) ‘Historische Konstellationen’ en (4) ‘Systematische Grundfragen’.

In het eerste deel leveren Andrea Strübind en Daniel Munteanu een bijdrage uit respectievelijk ‘freikirchliche’ en orthodoxe hoek, die laten zien dat de theologische discussie er nog weer heel anders uit komt te zien, wanneer we ons niet beperken tot de controverse Rome-Reformatie op dit punt.

Het tweede cluster bevat één bijdrage over het Oude Testament – de uittocht uit Egypte ‘als Denkfigur im Buch Exodus und im Dritten Makkabäerbuch’ (Barbara Schmitz) – twee over bevrijding in het corpus paulinum en één over de ‘Befreiende Wahrheit’ in het Evangelie naar Johannes (Thomas Söding). Schmitz betoogt dat het relaas van de bevrijding uit Egypte in het boek Exodus versleuteld-anachronistisch de bezetting van Israël door de Assyriërs weerspiegelt. Robert Vorholt merkt, nadat hij heeft geconstateerd dat het moderne verstaan van vrijheid zich een eindweegs van dat van de apostel Paulus heeft verwijderd, op dat voor de apostel vrijheid in God gefundeerd is, terwijl de filosofie van de moderne tijd een vrijheid heeft bedacht die als eerste de vrijheid ván God proclameert. In de tweede bijdrage over Paulus gaat Petra von Gemünden na wat het eigene en onderscheidende is van Paulus’ spreken over bevrijding van de slavernij van de zonde in vergelijking met hoe die gezien werd in de Griekse en Romeinse context. Een significant verschil is dat vrijgelaten slaven in de samenleving een ondergeschikte positie hielden en geacht werden hun voormalige heer te blijven dienen, met als schrikbeeld hernieuwde slavernij. De bevrijding in en door Christus is daarin uniek, dat

In het derde deel gaan – toch wat obligaat – twee bijdragen over Luthers verstaan van vrijheid voorop. Daarna volgt een bijdrage van Ulrike Schuler (methodistisch) over vrijheid in de traditie van Wesley, met daarin een ‘Fallstudie’ over de reactie van overheidswege op Engelse methodisten als George Loveless (1797-1874) die opkwamen voor de rechten van de arbeiders. Hij en anderen werden tot jarenlange dwangarbeid in Australië veroordeeld, maar na breed gedragen maatschappelijk protest uiteindelijk vrijgesproken. Zij maakten geen politiek program van de vrijheid van het evangelie, maar weigerden wel zich neer te leggen bij een boedelscheiding van geloof en maatschappij en kwamen op voor de eigen verantwoordelijkheid die de vrijheid met zich meebrengt. Burkhard Neumann (roomskatholiek) belicht de manier waarop een vertegenwoordiger van de Tübinger Schule uit de negentiende eeuw, Franz Anton Staudenmaier (1800-1856), geworsteld heeft met het verstaan van vrijheid. De citaten uit zijn werk op pagina 276vv. laten zien dat hij weinig begrepen had van wat de Reformatie herontdekt had.

Het laatste deel bevat onder meer een discussie met wat het moderne hersenonderzoek aan vrijheid overlaat (Uwe Swarat) en een bijdrage van Michael Weinrich die even nuchter als kritisch de huidige zucht naar vrijheid onder de loep neemt. Ons verlangen naar vrijheid zegt volgens hem meer over de concrete onvrijheden waarin we ons bevinden dan over de vrijheid waar we naar uitzien. De vrijheid van het evangelie is er enkel als geschenk, van de God die de mens doet begrijpen dat het geheim ervan dienst is.

Al met al: een bundel met de nodige controverse en maar weinig consensus, maar wel veel om over na te denken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen