Kerkgeschiedenis van Den Bommel

« (45)

De Franse tUd. (1795—1813)

Er viel met de predikant moeilijk te praten. De notulen zeggen dan ook verder, dat indien er bij hem ook maar iets was dat naar liefde tot zijn ambt en gemeente was te vinden, hij spoedig van de dwaling zijns weg was teruggekeerd. De kerkeraad had al zo vele stappen gedaan en de amnestie (schuldvergiffenis) had hem de weg gemakkelijk gemaakt, maar niets mocht baten om hem van zijn verregaande en onverzettelijke koppigheid te genezen.

Van 't kastje naar de miuur

De kerkeraad was hierover diep getroffen, en toch waagde men weer een poging zonder de moed op te geven. Men wilde de predikant sparen en hem weer üi zijn ambt hersteld zien. Nu richtte de kerkeraad zich tot het administratief Bestuur, in de mening dat dit bevoegd was de schorsing op te heffen. Dit bestuur van Holland gaf bij besluit van 26 maart 1799 te kennen, dat men zich maar wenden moest tot de agent der Justitie der Bataafse Republiek, omdat de zaak van ds de Voogd thans onder hem behoorde. Het voorlopige comité van 1795 had hem geschorst, maar dat comité bestond niet meer. Wat kon de kerkeraad nu anders doen dan de wegen te bewandelen die nu nog open stonden? De Voogd wUde zijn schorsing ongedaan hebben door degenen die hem dit hadden aangedaan. Maar die commissie bestond niet meer. Dus ging de kerkeraad naar de Justitie. Maar daar werd de kerkeraad ook terug gestuurd met de boodschap, die geen boodschap was, want de zaak werd op de lange baan geschoven.

Zo kwam men onverrichter zake weer thuis.

Nu naar de classis

De kerkeraad werd moe van al dit dralen en verdrietig dat de kerkdienst in verval raakte, de diakonie schade leed en alles kwijnde.

Men besloot niet meer aan te kloppen bij de overheden, waar men al lang genoeg op de deur gebonsd had, doch de zaak zuiver kerkelijk te behandelen.. Hiermede was men reeds begonnen in de zomer van 1800 en nu waa het zo ver, dat ouderling L. van Bokkum afgevaardigd werd naar de classis van Voome en Putten met een Adres. In dit Adres worden alle bijzonderhe

In dit Adres worden alle bijzonderheden verhaald, die wij uit het voorgaande reeds weten. De ellende van 5% jaar wordt opgehaald. De ringpredikanten hadden door ziekte dikwijls verstek moeten laten gaan, de catechisaties stonden stil en de losbandigheid nam hand over hand toe. Bij de overheden was geen baat gevonden. Verleden jaar had de kerkeraad ook reeds op de classis zijn klacht ingediend. Er waren bemoeienissen geweest van gedeputeerde van de Gerechtsbode, voorgeslagen oplossingen, breed gevoerde correspondentie en niettegenstaande dit alles verzaakte de predikant zijn herderlijke plichten. Hoe los men van hem is blijkt wel uit de lijst, aangelegd om zelf uit de gemeente het tractement te vergaren waarbij velen aantekenden, dat zij wilden inschrijven voor ƒ..., met de opmerking er bij: als ds. de Voogd weg is. De Staat had namelijk in die tijd het landstractement ingetrokken.

Oordeel der Classis

De classis oordeelde in haar Aprilvergadering 1801 als volgt: Betrekkelijk het adres van den ou

Betrekkelijk het adres van den ouderling van Den Bommel heeft de vergadering na voorlezen van de bijbehorende stukken dit besluit genomen: De classis oordeelde dat de schorsing van da de Voogd uit krachte der bewuste amnestie van den 25 Maart 1801 nu is opgeheven en ds A. de Voogd mitsdien zal worden gelast binnen den tijd van 14 dagen na ontfangst dezer Resolutie zijn dienst in zijne gemeente wederom te hervatten, en hem bijaldien hij weigerde hieraan te voldoen, alsdan als een verlater van zijn dienst door den kerkeraad te schorsen.

W.g. W. den Broeder, scriba

De Voogid blijft koppig

Hierop lezen wij, dat de redeloze koppigheid van ds de Voogd hem deed weigeren hieraan gevolg te geven, zodat hij in 1795 geschorst door de politieke overheid, nu door de kerkeraad geschorst werd. Hij kwam tegen dit besluit niet in verzet, en de classis van Juni 1801 van oordeel, dat de zaak optima forma behandeld was, verwijderde hem als een verlater van zijn dienst en verklaarde de gemeente vacant.

De Voogd WQPdt wakker

Toen per 23 Juni 1801 de afzetting van ds de Voogd een feit was geworden kwam de kerkeraad bijeen. De kerkmeester zeide hem aan, dat hij per 1 of uiterlijk 15 September de pastorie moest verlaten.

Naburige predikanten kwamen bijeen onder voorzitterschap van ds Slotemaker uit MiddeUiarnis. Men wilde het beroepingswerk ter hand nemen.

Op die vergadering kwam een brief ter tafel van ds de Voogd. Hij verwondert zich er over dat luj het huis moet ruimen omdat de plaats vacant is. De gemeente heeft hem steeds op zijn hart gelegen en nu wil hfl zonder in brede discussie te treden, nog een laatste poging wagen om de misverstanden uit de weg te ruimen. Wel was hij driftig geweest, maar hij had nooit de gedachte gehad zijn dienst te verlaten. Hij had er ook op gestaan een deel van z^n tractement terug te krijgen, dat de ringpredikanten verdeeld hadden, zonder dat in de acte van schorsing melding gemaakt was van het recht daartoe.

Daarom wilde hij nu wel weer zijn dienst hervatten en zo lang daarover gehandeld zou moeten worden wenste hij ongestoord de pastorie te bewonen. Zo dit direct niet mogelijk is, dan de zaak uit te stellen tot de October-classis waar hij dan zijn verzoekschrift met al de aanhang van dien zal indienen en bekend maken.

Ziehier de verkorte weergave van twee en een halve bladzijde.

Antwoord van de kerkeraad

De kerkeraad schreef hem per 13 augustus 1801, dat hij hierop niet in kon gaan, dat de predikant nu aangesproken als mijnheer, de pastorie moest verlaten op de gestelde datum de kerkeboeken moest overgeven en dat de kerkeraad zich hield aan de classicale besluiten.

Ds de Voogd gaat recliten

Hierop gaf de afgezette predikant de zaak in handen van een advocaat. Mr. van Hees te Rotterdam. Deze had ook voor hem het Adres opgesteld, met verzoek nogmaals de kerkeraad te bewegen tot andere gedachten te komen. Anders moest de Voogd maar naar de provinciale synode van Zuid-Holland die 7 september zou vergaderen.

Nu kwam er een brief in van de advocaat, die door de kerkeraad afwijzend werd beantwoord, op grond van het verbod om hogere kerkbesturen raad te vragen, indien lagere kerkbesturen reeds een beslissing hadden genomen.

Tevens wees de kerkeraad op de houding van ds de Voogd, nu reeds zes jaar lang, zo b.v.: Al de ringbroeders, vooral de kerkeraad, hebben hem zoeken te behouden, maar een hersenschimmige inbeelding deed hem de beste raad verwerpen, de broederschap laag behandelen, Godsdienstplichten vergeten, troost zoeken in middelen waar ze niet te vinden waren brieven van Deputaten, welke niet liefde ademden tot zijn behoud, schandelijk versmaden, enz. maar nu de man de pastorie moet verlaten, schflnt hij als uit den droom te onwaken. Vooght is niet meer te redden. Laat hij

Vooght is niet meer te redden. Laat hij tog zijn zaak en die der gemeente niet verder bederven, maar een andere standplaats zoeken en zich daar wel gedragen.

Een niet-ondertekende brief

Hiermede was de zaak definitief afgedaan. Ds de Voogd verliet ons dorp en de lijdensgeschiedenis die ruina zes volle jaren geduurd had, was gelukkig ten einde. Alleen bevond zich hier nog een vijand

Alleen bevond zich hier nog een vijand van de kerkeraad, die aan een beroepen predikant ds Wuyster een niet-ondertekende brief zond waarin hij het hele relaas vertelde. Hij trok partij voor ds de Voogd en beschuldigde de kerkeraad van onwettige schorsing.

Deze brief kwam gelijk met het bedanken voor het beroep binnen. De kerkeraad behoefde niet lang naar de schrijver te zoeken, ontbood hem ter vergadering, en hoewel hij ontkende, kreeg hij de ernstige raad zich voortaan van dusdanig geschrijf te onthouden.

Maarssen Ds G. van der Zee

(Wordt vervolgd)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen