Missiologie en oecumenica

Dit vuistdikke boek wil de oecumene dienen. Institutionele oecumenische besprekingen hebben wel enig resultaat gegeven, maar ook veel moeilijkheden (denk bijvoorbeeld aan het SoW-proces). Daarom verkennen Speelman en Van der Zwaag langs een andere lijn de mogelijkheden tot groei naar eenheid: de lijn van het geleefde geloof. Dat verklaart de ondertitel. De redacteurs hopen dat er samenbindende kracht zal uitgaan van geestelijke oecumene. Dat is iets anders dan de oecumene van het hart, die als te vrijblijvend wordt afgewezen. Het gaat om de innerlijke bereidheid elkaar te erkennen, elkaar te ontmoeten, elkaar de hand te reiken, als medepelgrims op de weg naar Gods Koninkrijk. Dat is een voettocht en zoektocht die geduld, aandacht en discipline vereist. Voorwaarde voor een goed gesprek is dat je je eigen traditie niet verloochent, maar juist vruchtbaar inbrengt.

Het boek is opgezet als een drieluik. Het middenpaneel is het grootst. Hier horen we maar liefst vijftig stemmen uit allerlei tradities: orthodoxen, rooms-katholieken, anglicanen, lutheranen, gereformeerden en baptisten van allerlei snit. Aan iedere scribent is gevraagd om de eigen geloofsbeleving uit te leggen en voor te leggen aan de ander. Dat levert een bont boeket op. Niet alleen vertegenwoordigers van de ‘grote oecumene’ komen aan het woord, ook van de ‘kleine oecumene’. De eerst genoemden kunnen verhalen van vooruitgang en mijlpalen op de weg van de oecumene, al is het een weg met vele hobbels. Over de kleine oecumene kan eigenlijk alleen gezegd worden dat die nooit van de grond kwam.

Het middenpaneel wordt omrankt door een inleiding (Deel I) en een korte nabeschouwing (Deel III), geschreven door de beide redacteurs. Het eerste deel biedt in ongeveer 100 pagina’s een uitstekend overzicht over de geschiedenis van de oecumene. De wortels daarvan liggen in de negentiende eeuw, de eeuw van de zending. Het getuigenis naar buiten is ongeloofwaardig zolang de kerk verdeeld is. De zendingsbeweging riep dus de oecumenische beweging op. We krijgen een typering van de verschillende grote oecumenische conferenties. Edinburgh (1938) zette de toon: de hele wereld zal van Christus horen! De oprichting van de Wereldraad van Kerken (Amsterdam, 1948) passeert de revue. Evanston (1954) maakte onderscheid tussen bijbelse variëteit in het geloof en zondige verdeeldheid. Uppsala (1968) bracht de oecumene in een liberaal vaarwater, tot treurnis van Visser ‘t Hooft. De gedachte was nu dat de eenheid van de kerk slechts een station is op weg naar de eenheid van alle mensen. Dit riep tegenbewegingen op (J.A.E. Vermaat, P. Beyerhaus). Toch zijn oecumenials en evangelicals weer met elkaar in gesprek geraakt. Ze groeien de laatste decennia meer en meer naar elkaar toe. Dat proces wordt aangejaagd door de participatie van kerken uit het zuidelijk halfrond. Ze nemen de leiding over van het Westen.

De verdienste van Speelman en Van der Zwaag is, dat zij de lijnen uittekenen tot aan zeer recente ontwikkelingen. In de besprekingen tussen de Rooms-Katholieke Kerk en de lutheranen is overeenstemming bereikt over de leer van de rechtvaardiging. Nog onlangs heeft paus Franciscus herhaald: Maria is geen medeverlosseres; zij is wel beeld van de kerk. Wat heeft de viering van 500 jaar Reformatie in 2017 opgeleverd voor het verstaan van elkaar? En hoe gaan de gereformeerde kerken 500 jaar doperdom gedenken (in 2025)? In positieve zin wordt de Verklaring van Verbondenheid (29 mei 2019) genoemd.

In Deel III proberen de redactoren alle draden op te pakken en samen te brengen. Dat is een hele krachttoer, die niet helemaal lukt. Dat is geen verwijt. Het geeft aan hoe moeizaam de oecumene verloopt.

Toch is de teneur van het boek positief. De redacteurs zien hoopvolle tekenen. De urgentie wordt alom gevoeld. Juist in onze tijd van secularisme zien we uitwendige kerkmuren poreus worden. In het gesprek met de rooms-katholieke traditie blijft de visie op het ambt en op de kerk een struikelblok. Het boek sluit af met handige registers. Per hoofdstuk wordt adequate literatuur aangereikt. Een boek voor ieder christen die deelt in verlangen naar katholiciteit.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen