Incakoning of brokkenpiloot

Volgens opinieonderzoek is ruim een kwart deel van het electoraat van zins geen mening te geven door blanco te stemmen. Een recente peiling wees zelfs uit dat interim-president Valentín Paniagua een grotere populariteit geniet dan de twee kandidaten die zijn overgebleven na de eerste verkiezingsronde van 8 april.

Peru kan morgen kiezen tussen de 55-jarige Alejandro Toledo, die kandidaat staat namens de Haalbaar Peru-beweging, en Alan Garcia (51) van de progressieve APRA-partij, die tussen 1985 en 1990 het land reeds bestuurde en toentertijd een niet al te beste indruk maakte. Opiniepeilingen geven Toledo een flinke voorsprong op García, maar de kloof tussen kandidaten slinkt in een voor Haalbaar Peru zorgwekkend tempo.

"Men noemt mij een goedkope volksmenner, maar in werkelijkheid ben ik een indiaanse rebel." Met die woorden maakte Alejandro Toledo op maandag zijn toehoorders in de bergstad Ayacucho duidelijk dat hij een revolutie in de maak heeft. De kandidaat van Haalbaar Peru klampte zich op het podium vast aan een zwart chanakakruis, een inca-amulet dat de kringloop van voorspoed en tegenslag symboliseert. De legende wil dat elke 500 jaar een omslag plaatsvindt.

Indiaanse komaf

"Na vijf eeuwen onderdrukking, eerst door de Spaanse conquistadores (veroveraars) en kolonisten en later door hun republikeinse nazaten, is het moment voor een indiaanse wedergeboorte aangebroken", zo schreeuwde de kandidaat door zijn soms hevig krakende en dan weer schril gierende microfoon. Om geen misverstand over zijn bedoelingen te laten bestaan schalde vanuit de luidsprekers een oorverdovende Andesrap... Pachatupec! ... boem, boem ... Pachatupec! ... boem, boem ... Pachatupec!... De naam verwees naar de 15e-eeuwse incaheerser onder wiens bestuur het indiaanse rijk zijn grootste bloeiperiode kende.

De 55-jarige Alejandro Toledo is van indiaanse komaf. Zijn vader was een metselaar in een bergdorpje in het arme zuiden van Peru. Alejandro was de vierde zoon in een gezin met zestien kinderen. De Toledo's probeerden aan de knellende armoede te ontsnappen door te verhuizen naar de havenstad Chimbote, waar Alejandro als dertienjarig knulletje aan de slag ging als schoenpoetser, krantenjongen en straatventer. Met hard werken, talrijke ontberingen en een stevige dosis geluk kwam het indiaanse jochie goed terecht: eerst in een tehuis voor straatkinderen, later op een goede middelbare school en ten slotte op de universiteit, waar Alejandro zelfs een studiebeurs bemachtigde die hem op de prestigieuze Amerikaanse Harvard University in Boston deed belanden. Hier voltooide hij een studie internationale economie en met het diploma kon de Peruaanse jongeman aan de slag bij de Wereldbank in Washington.

De indrukwekkende sprong van een Andesdorpje naar de hoofdstad van de VS en van schoenpoetser naar topeconoom is Toledo's voornaamste wapen in de verkiezingscampagne. Menigmaal refereert de kandidaat in amper verhulde termen aan de hardnekkige mythe die voortleeft onder de blanke en politiek dominante elite van het land en die stelt dat indianen het initiatief, de drang en misschien ook wel de geestelijke vermogens missen om als bevolkingsgroep hogerop te komen. "Mijn hele levensloop ontkracht dat oude kletspraatje en laat zien dat de Andesindiaan in niets onder doet voor zijn blanke landgenoten. Het is daarom tijd dat de meerderheid van onze bevolking zijn stem laat horen in de hoofdstad", aldus Toledo.

Luchtledig

De lijsttrekker van Haalbaar Peru hoopt dat de zogeheten cholos van het land -de indiaanse massa's die ontheemd raakten door de trek naar de grote steden en sindsdien in een maatschappelijk luchtledig verkeren- hem morgen een klinkende overwinning zullen gunnen, net zoals zij jarenlang de omstreden oud-president en semi-dictator Alberto Fujimori trouw steunden. Fujimori, die vorig jaar november zijn ambt plotseling neerlegde en naar Japan vluchtte te midden van een lange reeks schandalen, wist zich tien jaar lang als staatshoofd te handhaven door met het uitdelen van overheidsgunsten de loyaliteit van de cholos te cultiveren.

Terwijl Fujimori zich destijds opwierp als de alwetende en goedbedoelende patriarch van de verdrukte volksmassa's geeft Toledo er de voorkeur aan om zichzelf af te schilderen als hun verlosser. Maar ook hij ontsnapt niet aan een portie pragmatisch populisme. Zo belooft Toledo zonder blikken of blozen alle indiaanse gezinnen dagelijks te voorzien van een liter melk voor het kroost. Scholieren kunnen straks gratis potloden, gummetjes, linialen en schriftjes tegemoetzien wanneer hun ouders op Toledo stemmen.

Toledo stelt de kiezers een "productiviteitsrevolutie" in het vooruitzicht. De kandidaat wil een beleid introduceren dat door middel van een scherpe verlaging van de belastingdruk en het schrappen van wetten en bepalingen die de ondernemingslust ontmoedigen een economische bloei bewerkstelligt. Voorts belooft Toledo de inkomensachterstand van politieagenten, onderwijzers en het verplegend personeel in staatsziekenhuizen ongedaan te maken door fikse loonsverhogingen. Ook wil Toledo buitenlands geld aantrekken door een verdere liberalisering van het grensoverschrijdende betalingsverkeer.

Met de details van zijn beleid en de mogelijke problemen die voortvloeien uit het verhogen van de staatsuitgaven en het tegelijkertijd reduceren van de belastingdruk wil Toledo zich niet bezighouden. "Ik wil de kiezers voor het moment alleen de grote lijnen van mijn beleid voorhouden. Details zorgen alleen voor verwarring", aldus Toledo.

Wijze staatsman

Hetzelfde doet zijn electorale opponent Alan García, die dit jaar een herkansing zoekt. García beweert geleerd te hebben van zijn fouten, en dat waren er veel. Onder zijn bestuur implodeerde de economie en steeg de inflatie naar duizenden procenten per jaar. De tweede helft van de jaren tachtig kenmerkte zich voorts door een plotselinge escalatie van het politieke geweld afkomstig van de maoïstische guerrillabeweging Sendero Luminoso (Lichtend Pad). De talloze bom- en moordaanslagen plus het antwoord hierop van politie en leger kostten aan zeker 30.000 mensen het leven.

Thans presenteert Alan García zich als een wijze staatsman. In tegenstelling tot Alejandro Toledo gaat García tijdens campagnebijeenkomsten zich niet te buiten aan schreeuw-, foeter- en scheldpartijen. Hij houdt rustige praatjes met het verzamelde publiek. García stelt voor om alvorens een formule te definiëren ter verdere ontwikkeling van de natie, eerst het openbare leven te verlossen van de verlammende corruptie en het al evenzo funeste machtsmisbruik. Schoon bestuur is het centrale thema in García's campagne. Dat hij zelf tijdens zijn eerste ambtsperiode enkele miljoenen dollars aan staatsgelden heeft ontvreemd doet daarbij niet ter zake.

García keerde pas eerder dit jaar uit een zelf opgelegd ballingschap in Colombia en Frankrijk terug naar Peru om zich kandidaat te stellen. Zijn terugkeer was evenwel alleen mogelijk nadat het openbaar ministerie in Lima had beloofd van verder onderzoek en mogelijke strafvervolging inzake de verduistering van overheidsfondsen af te zien. Volgens Alan García vonden de aantijgingen destijds plaats in het kader van een politieke vergeldingsactie opgezet door zijn opvolger Alberto Fujimori, die inmiddels zelf ernstig in diskrediet is gebracht.

Geen revolutie

Voor de APRA-kandidaat heeft Peru geen "productiviteitsrevolutie" nodig maar een meer weloverwogen vorm van landsbestuur waarin er meer aandacht komt voor het lot van de keuterboeren en de kleine ondernemers. Wel erkent García dat de grootschalige nationaliseringen van onder meer het bank- en verzekeringswezen, waartoe hij in de jaren tachtig opdracht gaf, de economie van het land uiteindelijk niet ten goede zijn gekomen. "Er zijn toentertijd inderdaad fouten gemaakt, net zoals mijn opvolger ernstige misstappen heeft begaan. Wel heb ik van deze fouten geleerd en ben daardoor nu een beter mens", aldus de bescheiden García, die de kiezers van Peru vraagt hem een tweede mandaat te gunnen om te laten zien hoe het wel moet.

"Ik vertrouw hem eigenlijk voor geen cent. Alan García heeft een aardige babbel, maar waarom zouden wij hem opnieuw tot president moeten maken wanneer hij reeds ruimschoots heeft bewezen er niets van te kunnen?" zo vraagt columnist Roberto Guión van de krant El Comercio zich af.

Maar García laat zich door zijn eigen verleden beslist niet uit het veld slaan. "Ons land is er slecht aan toe. Het geloof in de democratische politiek is verdampt. De jammerlijke economische gang van zaken zorgt voor pessimisme alom en de oneindig lijkende reeks aan corruptie schandalen ondermijnt het nationale zelfrespect. Kortom, Peru verkeert in een diepe maatschappelijke crisis. Het gaat thans niet zozeer om de vraag wie er economisch nog iets van kan maken, maar om de veel belangrijkere kwestie hoe wij ons land gaan herorganiseren om een heel volk zijn eigenwaarde weer terug te geven. Dat is de taak die de volgende president van Peru wacht", aldus de kandidaat.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Terug naar resultaten Printen